Azeri Blog

سلام دوستلار.

سلام رفقا.

41.ارمغان
و یرمغان=1-آرماغان=در ترکی اوغوزی یعنی سوغات راه
2-یارماغان=یارماق(ه.م)+ان(اک)=در همی-هر چیز نقدی-هدیه
هم خواسته به خنجر هم یافته به جور*از خصم خود تو یرمق و از من تو یرمغان/رشیدی
42.ارمک
=اورمک=هورمک=تاب  دادن نخ یا گیسوان-چیزی که مثل گیسو با تابیدن بهم درست می شود-کلاه و پارچه پشمینه-امروزه جامه پنبه ای خاکستری; اورتمک=پوشیدن; هورومک=گیسو-باخ :ارومچک:
امیران ارمک سلاطین اطلس *گزیده ز سنجاب و ابلق مراکب/قاری
43.اروغ
و اروق =اوروق=ثقیل شده اوروک=اور(اورمک=چیزی مانند نخ و گیسو را بهم تابیدن-پیوند کردن)+وک(اک)=بهم وصل شده-دارای پیوند با هم-خانواده-دودمان-خویشان:...اکناف ربع مسکون در تحت فرمان ما و اروغ چنگیز خان است* جامع التواریخ
44.اروک
=اریک=اری(اریمک=ذوب شدن-آب شدن)+ک(اک)=آب شده –زرد آلو
45.ارومچک
=اورومچک=هورومچک=هورومچک=هور(هورمک=زلف بافتن)+وم(اک)+چک(اک)=زلف بافنده-تار بافنده-عنکبوت-هوروک=گیس یا زلف بافته شده
46.آریا
=آرییا=آری(آریماق=پاک شدن-آریتماق=پاک کردن)+یا(اک)=پاک و زلال-نژاد سفید-مثل ترکی:سودان دورو(زلالتر از آب)*آیدان آری(سفیدتر از آب)
47.آرین
=آریان=آرییان=آری(باخ:آریا)+یا(اک فاعلی)=پاک شده-پاک –آریا-نام آقا
48.آز
=آج =گرسنه-حریص; آزمند=آدم گرسنه و حریص و طمعکار; آج آدام=آدم حریص و گرسنه-شهریار نیز در این شعر آج را در مفهوم حریص بکار برده است:
کربلایه گئدنلرین قاداسی*دوشسون بو آج یولسوز لارین گوزینه
49.آزار
=آزار=آز(آزماق=منحرف شدن-گم شدن-بیمار شدن)+ار(اک)=بیماری(رفتار)غیر صحیح و با اذیت; آزار دوتماق=بیمار شدن-تویوق آزاری=بیماری نیوکاسل در مرغها-ککلیگی آزماق=مسموم شدن و فساد معده
50.ازبک
=اوزبک=اوغوزبک=اوغوربیگ=خان قوم اوغوز-بی باک-آدم صاف و صادق-از اقوام ترک
51.ازگیل
=از(ازمک=له کردن)+گیل(اک)=له کردنی-از میوه هائی که بصورت له کرده و خمیری در غذا ها خصوصا آش استفاده می گردد.
52.ازم
=اوزوم=انگور:آن یک ترکی بد و گفت:ای گوزوم!*من نمی خواهم عنب خواهم اوزوم/مولوی
53.ازنگو
=اوزه نگی =اوز(=صورت)+ان(اک)+گی(اک)=رکاب(ارتباط رکاب و اوز معلوم نشد)-مهمیز-آلتی در پاشنه پا برای حرکت دادن کنترل اسب; از نگوقوچی سی=کسی که مهمیز سوار را می گیرد تا براحتی سوار شود.اوزه نگی چکمک=رکاب کشیدن
54.استاد
=اوستا=اوس(عقل-درایت-تربیت-ادب)+تا(اک)=عاقل-بادرایت-مربی-ادیب-بصورت استاذ در عربی; ترکیب اوستا مانند یومورتا است:
غازی بدست پور خود شمشیر چوبین می دهد
تا در آن استا شود شمشیر گیرد در غزا/مولوی
 55.آستان
=آست یان=آست(=زیر-پائین-مقابل اوست=رو)+یان(طرف)=پائین دست-طرف پائینی خانه-پیشگاه-پائین دامن-آستانه=آستانا=بطرف پائین –پیشگاه-مطلع(باخ:آستین و آستر و آهسته)
56.آستر
=آستار=آست(باخ:آستان)+ار(اک)=زیرین-زیرین لباس; آست اوست=زیر و رو
57.آستین
=آست یان(باخ:آستان)=پائین دست لباس
58.آسمان
آسیمان و آسمان=آس(آسماق=آویختن)+مان(اک مبالغه و تشبیه)=شبه آویزان-بسیار آویزان
59.آش
=درهم برهم-قاراشمیش-غذا-از غذا های متنوع و آبکی-آشیج و آشاج=قابلمه-از ریشه های ترکی باستان
60.آشامیدن
وام گرفته از مصدر ترکی آشاماق(=خوردن); معدل فارسی آن نوشیدن است
تانری امانیندا

سلام لار..

www.bravenet.com

www.admo.net

www.thecounter.com

www.extreme-dm.com

تانری امانیندا

سلام لار عزیز دیلداشلاریم.

سلام رفقا.

درباره ویژگی های عمومی زبانهای ترکی 
منظور از ویژگی های عمومی،آن دسته از جنبه ها و خصوصیهاست که بطور مشترک در ساختمان لفظی و گرامری زبانهائی که از یک اصل و ریشه منشعب گشته و قهرا اعضای یک گروه خویشاوند محسوب می شوند،خودنمائی میکند.بررسی و ارزیابی این ویژگی ها،یکی از مسائل اساسی گرامر تطبیقی است و در عین حال جنبه های مترادف و متباین یک گروه خویشاوند را با گروه دیگر مشخص می سازد.
ویژگی های عمومی موجود در زبان های ترکی را می توان به شکل زیر خلاصه کرد:
الف-جنبه التصاقی یا پیوندی
اولین خصوصیت بارز و چشمگیری که در ترکیب  ساختمانی کلمات و الفاظ زبانهای ترکی به نظر می رسد،جنبه التصاقی یا پیوندی این زبانهاست.
زبانهای شناخته روی زمین از نقطه نظر شکل ساختمانی کلمات و الفاظ به سه دسته تقسیم می شوند:
زبانهای تک هجائی،زبانهای التصاقی یا پیوندی و زبانهای تحلیلی.
در زبانهای تک هجائی،کلمات از یک هجا به وجود می آیند و جمله از تسلسل یک رشته کلمات تک هجائی تشکیل می شوند و معنی آن در همان رشته تسلسل کلمات مفهوم می گردد.جریان تصریف و حالت پذیری که در زبانهای دیگر به صورت افزودن پسوند و پیشوند و میان وند بر ریشه کلمات حاصل می شوند،در زبانهای تک هجائی وجود ندارند.در این دسته از زبانها کلمات اصولا فاقد جنبه و استعداد ترکیب و تصرف هستند و جریان حالت پذیری در این زبانها با دخالت کلمه دیگر عملی می گردد.زبانهای چینی و تبتی و ژاپنی جزو این دسته زبانها هستند.
در زبانهای التصاقی یا پیوندی،علاوه بر ریشه کلمات که از یک یا چند هجا تشکیل می یابند،ادات پیوندی وجود دارد.این پیوند ها در زبان دو وظیفه مشخص انجام می دهند:یک دسته از آنها با پیوستن به آخر ریشه ها کلماتی با مفاهیم مستقل و جداگانه به وجود می آورند و بدینوسیله بر میزان ذخیره کلمات بر زبان می افزایند و دسته دیگر،ضمن الحاق به آخر کلمات و الفاظ تصریف و حالت پذیری آنها را در کلام میسر می سازند.در این دسته از زبانها ممکن است پیشوندی یا پسوندی باشند.یعنی امکان دارد پیوند ها به اول یا آخر ریشه ها الحاق شوند.یعنی امکان دارد پیوندها به اول یا آخر ریشه ها الحاق شوند.زبانهای اورال-آلتای و از آن میان زبانهای گروه ترکی،منجمله زبان(ترکی)آذربایجانی جزو زبانهای التصاقی پسوندی هستند.یعنی در این گروه زبانها پیوند ها عموما به آخر ریشه ها و کلمات افزوده می شوند.
زبانهای تحلیلی نیز از الحاق پسوند ها و پیشوند ها به اول یا آخر ریشه های یک یا چند هجائی تشکیل می شنود.منتها در جریان ترکیب و تصرف غالبا در ساختمان خود ریشه نیز دگرگونی نهائی روی می دهد.بعضا صوت یا اصواتی در داخل ریشه برای خود جا باز می کنند و در مواردی نیز شکل اولیه کلمه از هم گسسته و چوب بست آن فرو می ریزد.در بعضی از زبانها این در هم ریختگی به یک دگرگونی کامل مبدل می شود و هیچ اثر و نشانه ای از ریشه اصلی به جای نمی ماند.زبانهای هند و اروپائی و زبانهای سامی و از این میان زبانهای فارسی و عربی جزو این دسته از زبانها هستند.
البته،بطوریکه در بالا نیز اشاره رفت،در این نوع زبانها تغییرات و دگرگونیهای حاصله یکسان و همانند نبوده و در زبان بصورت خاصی نمودار می شود.مثلا در زبان فارسی ریشه اسامی عموما تغییر پیدا نمی کند و اسم تصریف نمی شود،در عوض ریشه های فعلی به صور مختلف دگرگون می شوند در حالیکه در عربی ریشه های افعال و اسما هر دو دچار تبدلات می گردند.
ب-توالی پیوندها              
یکی دیگر از جنبه های تمایز ترکی،اصل توالی منطقی پیوند ها در این زبانهاست.به موجب این اصل،در زبانهای ترکی از انواع پیوند ها آنچه وظیفه ماهوی داشته و در معنی خود کلمه ایجاد تصرف کند،در فاصله نزدیکتر به ریشه و آنچه نقش خارجی داشته و برای ایجاد همبستگی میان اجزای مختلف کلام به کار رود،در فاصله دورتری از ریشه قرار می گیرد.
بطوریکه در فصل ساختمان شکلی کلمات خواهیم دید،در زبانهای ترکی،پیوند ها به دو نوع عمده توصیفی قسمت می شوند.پیوند ها ی توصیفی به لحاظ اینکه نقش خود در داخل کلمه و در زمینه توصیفی جدید بخشیدن بر آن ایفا می کنند،از پیوند های تصریفی که وظیفه ارتباط کلمه را با سایر اجزای کلام فراهم می سازند،بر ریشه نزدیکترند.مسئله توالی پیوند ها به حدود ریشه های توصیفی محدود نمانده در میان اشکال هر یک از این دو نوع نیز رعایت می شوند.
ج-هماهنگی اصوات
خصوصیات بارز دیگر زبانهای ترکی،هماهنگی و تطابق گروهی اصوات در این دسته از زبانهاست.اصوات یا آواها در زبان بعنوان عناصر بسیط تشکیل دهنده کلام دارای اهمیت و نقش اساسی هستند ولی چیزیکه هست،اصوات در تشکیل کلمات و کلمات در انتخاب اصوات آزادی مطلق ندارند و هر کلمه نمی تواند مواضع صوتی خود را دلبخواهی بهر صوتی بسپارد در نتیجه در زبانهای هر گروه،غالبا وجود یک نوع نظم و ترتیب و انظباط آوائی به چشم می خورد که از آن بنام ویژگی های صوتی آن گروه نام می برند و معمولا هر تغییر و تبدل صوتی در زبان از این نظم و ترتیب پیروی می کند.این امر در زبانهای ترکی بشکل هماهنگی گروهی اصوات تظاهر می کند که از جنبه های خاص این زبان بوده و منظره صوتی ویژه ای به کلمات و الفاظ آنها می بخشد.
د-کوتاهی صائت ها
خصوصیت عمومی دیگر زبانهای ترکی،کشدار نبودن اصوات صائت رایج در این زبانهاست.منظور از کوتاه یا کشیده بودن یک صائت،فرق بین فاصله زمانی ما بین شروع و پایان تلفظ آن است.به عبارت دیگر،وقتی یک صائت بشکل انفجاری از حنجره خارج شود،شکل کوتاه یا کشیده آنرا خواهد داشت.اصوات صائت در هر زبان ممکن است از نوع کوتاه یا کشیده و یا ترکیبی از این دو باشند و حتی امکان دارد یک یا چند صائت در یک زبان واجد هر دو شکل کوتاه و کشیده آن باشند.زبانهای ترکی از نظر عمومی زبانهای کوتاه صائت به شمار می روند و با اینکه در برخی از کلمات اصیل به علت رخدادهای صوتی و همچنین در یک رشته از لغات دخیل به اشکال کشیده صائتها می توان بر خورد،با وجود این،خصوصیت کوتاهی صائتها از وجود تمایز این زبانها بوده و یکی از لوازم بومی شدن لغات بیگانه این است که صائت های کشیده آنها به صائت های کوتاه و متعارف تبدیل شوند.
ه-نبودن علامت جنس.
زبانهای ترکی، از نوع زبانهای فاقد علامت جنس و حرف تعریف هستند.منظور از جنس در هر زبان تمایز شکلی اسامی مذکر و مونث از یکدیگر است.در گروهی از زبانها،اسامی به دو نوع مذکر و مونث تقسیم می شوند و در برخی از آنها حالت خنثی نیز وجود دارد.تعیین جنسیت کلمات در این نوع زبانها معمولا با افزودن پسوند یا پیشوند های مخصوص جنس به آخر یا اول کلمات و یا با آوردن حرف تعریف در جلو اسامی مشخص میگردد.در زبانهای ترکی جنسیت گرامری وجود نداشته و جنس هر اسم از مدول آن معلوم می شود.       
و-تنوع و نظم افعال
زبانهای ترکی از نظر وسعت و تنوع افعال از زبانهای غنی محسوب می شوند.در این زبانها افعال حالت انعطاف و استعداد فوق العاده ای به تصریف و پذیرش و مفاهیم و متنوع ابراز می دارند.جالب اینجاست که این انعطاف پذیری عموما مبتنی بر نظم و قاعده می باشد به طوری که زبانهای ترکی از نظر تصریف افعال از باقاعده ترین زبانها محسوب می گردند.
زبانهای وابسته به یک گروه خویشاوند،ضمن دارا بودن جنبه ها  و ویژگی های عمومی مشترک هر یک ویژگی های خاص خود را نیز دارند.این ویژگی ها که در حقیقت جهات و جنبه های متفاوت یک زبان از سایر زبانهای هم گروه می باشند،در تمام ساختمان زبان از اصوات بسیط گرفته تا جملات مرکب می تواند خود نمائی کند.ویژگی های خصوصی هر زبان را که در جریان تحول تاریخی زبان و تحت تاثیر مجموعه عوامل بوجود می آیند قبل از هر چیز باید در گرایش و تمایل طبیعی خود زبان جستجو کرد.نسبت دادن دگرگونی های تاریخی زبان صرفا به تاثیر عوامل خارجی و نادیده گرفتن گرایش طبیعی زبان به معنی دست کم گرفتن خصلت دینامیکی زبان بوده و بیش از آنکه مارا به نتایج درست و منطقی هدایت کند به استنتاجات اشتباه آمیز غیر عملی می کشاند.
به عنوان مثال می توان یادآور شد که اصوات((خ)) و ((ق)) از اصواتی هستند که بطور فعال در کلمات زبان(ترکی)آذربایجانی شرکت می کنند ولی این حرف در ترکی ترکیه مخرج آوائی ندارند.حال اگر چنین تصور کنیم که این مخارج صوتی در آذربایجانی صرفا در نتیجه مجاورت با این یا آن زبان ایجاد شده نظر خطائی را توجیه کرده ایم.
توضیح ویژگی های خصوصی هر زبان وقتی به شکل بر جسته نمایان می شود که بر اساس مقایسه و تطبیق انجام گیرد.به این معنی که زبان مورد نظر با یک یا چند زبانهای هم گروه سنجیده شود تا در ضمن ویژگی های اخص آن بهتر نمایان گردد.
بعد از اشاره به ویژگی های عمومی زبانهای ترکی،جا داشت به مواردی از ویژگی های اخص زبان(ترکی)آذربایجانی نیز اشاره می رفت.ولی چون طرح این موضوع ما را براه دوری از مقایسه و تطبیق می کشاند و از مقصد اصلی منحرف می سازد بهتر آنکه به فرصت فراختر و موقعیت مناسبتری موکول گردد.

آنا رشوه سیز دوست دور  . مادر دوستی بدون منت است .
آناسینا باخ قیزینی آل . لیاقت مادر را ببین بعد دخترش را انتخاب کن .
آنالار گزه ن آغاجین ، بالاسی بوداقین گزه ر .  دختر اعمال و رفتار مادر را موبه مو اجرا می کند .
آنامینان ساواشدیم ، بیر آخماق واریدی ایناندی .  دلخوری مادر و فرزند نمی تواند جدی باشد .
آنام منه کور دئییب ، گلیب گئده نی وور دئییب . از یک دندگی و مردم آزاری است .
آنام سنه آند ایچیب . مادرم بطور یقین تو را تنبیه خواهد کرد .
آناسینین امجه یین که سن لرده ندی . کسی است که به مادرش نیز رحم نمی کند .
آناسینین بالاسیدیر . تربیت یافته مادرش است .
ایت اولاسان ، آنا اولمویاسان . مشکل بودن نقش مادر است
آروادین عصمتی ، ارین عزتی  پاکدامنی زن موجب سربلندی مرد است .
آرواد وار ائو تیکه ر ، آرواد وار ائو ییخار  زنی خانه را آباد می کند و زنی خانه را ویران می کند .
آروادین قوهومو شیرین اولار  فامیل زن برای مرد شیرین است .
آرواد نه بیلیر داغدا بوراندیر ، ائوده اوتوروب حکمو رواندیر  زن نمی داند که در کوه طوفان است ، در خانه نشسته و امر می کند . منظور زن مشکل نان در آوردن را نمی داند . ( این ضرب المثل مربوط به زمانی است که زن خانه نشین بوده )
آروادسیز ائو ، سوسوز ده ییرماندیر خانه بدون زن ، مانند آسیاب بدون آب است .
آروادنان کیشینین تورپاغینی بیر یئردن گؤتوروبلر  خاک زن و شوهر را از یک نوع سرشته اند .
آروادین بیری اعلا ، ایکی سی بلا  داشتن یک همسر بسیار خوبست و داشتن دو همسر بلاست .
آروادین گؤزل آل ، ایشله یه ن چیخدی بخته ور سن  زن زیبا انتخاب کن ، اگر زرنگ و پرکار باشد خوشبختی .
آرواد قیرمیزی بؤرک دئییل ، باشدان باشا قویولا زن کلاه قرمز نیست که از سری برداشته بر سری دیگر گذاشته شود . ( منظور نکوهش طلاق است . )
آرواد ائوین بلاسی دیر ، الله هئچ ائوی بلاسیز ائله مه سین زن بلای خانه است ، خدا هیچ خانه ای را بی بلا نکند

سلام عزیز دوستلار.ساغ اولوین  کی بو وبلاگا باش ووروسوز.

سلام رفقا.
هر شئی دن اول گره ک بونو بیلمک کی بو گون دونیادا بویوک بیلیجی لر و عالم لر بو نتیجه یه یئتیشیب لر کی دونیا اوزونده انسان لارین تاپیلماسی و یا یارانماسی نئچه یئرده و یا نئچه نقطه ده یوخ،بلکه بیر نقطه ده تاپیلیب دیر کی اودا اورتا آسیادیر.اولکی اینسان لارین،ان اول اولان آنا یورتلاری اورتا آسیا،همان چین و اونون شمالی و آرال گولو و حتی آلتای داغ لار یحوالی سی دیر کی بو خصوص دا اونلارجا آراشدیران بیلینجی لر و عالم لر چوخ لو کیتاب لار یازیب لار.
انسان،بو گون کی شکلده بیردن بیره تاپیلماییب و یا یارانمییب،بلکه یوز مین لر و شاید میلیون لارجا ایل لر دولانیب،داغ لار،قاره لر و یئرلر دگیشیب و انسان چوخ ایلک و ابتدایی حالیندان یواش یواش بو گون حالینا یئتیشیب دیر.
بورادا،چون بیزیم ایشیمیز بو دگیل کی دییه ک انسان لارین لاپ اولی بیر حیوان و یا بیر میمون دان ایمیش بونا گوره اوندان گوز اورتولور،آنجاق بونو دئمک لاپ لازم و گره ک دیر کی کی او زمان انسان لارین،طبیعت حادثه لری نین قارشی سیندا و ییرتینجی حیوان لارین اونونده الی یالین اولدوقلاری اوچون و هابئله حیوان لاری؟الدوروب یئمک اوچون همیشه بیر لیکده حرکت و حمله ائدیرمیش لر و بیرلیکده یاشار میش لار و بو حمله لرده اونلارین ان اول سلاح لالری،کمیک (سوموک) وایتی داش لار ایدی کی بیر و نوع ایش ابزاری و ایش وسیله سیده سایلاردی،بو کمیک و ایتی داش لاری چوخ زمان لار اوزلریندن آییرمازی لار و سونرا حیوان لاری پیشیریب یئمک اوچون اونلارا اود لازم ایدی.
اود،یاشایش دا بویوک رول لار اوینادیغی اوچون انسانلار طرفیندن جور به جور آدلار ایله استقبال اولوب،مثلاً اونا آللاه،مقدس،یارادان و اولمز و ...دئییب لر،هر حال دا بونون اوزون اوزون داستان لاری اولدوغو اوچون اوندادندا یان گئچیریک آنجاق بو لازیم اولان یاشایش وسیله س ییئنه ده قوزئی (شمال)چین ده،آلتای داغلاری حوالی سیندا چاخماق داشیندان توره نیب دیر.
"اود"ون،قوزئی چین ده تاپیلماسی و چاخماق کلمه سی نین تورکجه اولدوغو اوز اوزونه گوسته ریر کی بو ابتدایی وسیله نی یئنه ده تورک لر تاپیپلار و بو "اود" او گونه قدر باشقا بیر یاندا تاپیلمادیغی اوچون و تورک لرین الی ایله تاپیلدیغینا گوره اونلارین دونیا اوزونده ان بیرینجی تایلمیش انسان الدوقلارین آیدینلاشدیریر و بونلاردان باشقا نئچه مین ایل لر بوندان اول،بوتون آلاسقادا،سیبرییه ده،چین ده،شمالی و جنوبی و اورتا آمریکادا و اوروپادا و روسیه نین شرقینده و جنوب شرقینده،یئرلشن تورک،تاتار،مغول اجدادیندان قالان و تاپیلان تاریخی اثرلر و داش دووره سیندن چیخان میراث لار،اونلارین ان اول تاپیلمیش انسان اولدوغون گوسته ریر.
دونیالیق اولان تورک،تاتار،مغول اجدادای بیر مملکت،ایکی مملکت اولچوسویله اولچویه گلمز،بلکه بو بویوک اجدادی دونیا مقیاسیندا گوزه آلماق گره ک دیر،بونا گوره تورک،تاتار،مغول ملیت لرین تانیماق اوچون،هر شئی دن اول،دونیانی و بوتون قوم و میلت لری و اونلارین نه قیافه ده و نه خصوصیاتدا اولدوقلارین اوخوماق  و تانیماق لازم و گره ک دیر،چون کی شمال دان-جنوبا،شرقدن-غربه سیرم-سیرم یئر توتان تورکلر،دونیا میلت لری نین یاری سین تشکیل وئره رک اونلار ایله هر یاندا یاشاماقدادیر لار.
بورادا،بونو آچیقلاماق لازم و گره ک کی تورک فقط و هله او دگیل کی تورکجه دئییر و تورکجه دانیشیر،بلکه هله چوخ ملیت لر واردیر کی آیری دیل ده دانیشدیقلاری حال دا یئنه ده تورک و مغول اجدادیندادن دیرلار،او جمله دن اوسترالیالی لار،وولغالی لار،مجارلار،وییئتنام لی لار،ایسقیمولار،ژاپون لار،افغان لی لار و یوزلر جه بو جوره قوم و قبیله لر.
بو گون دونیانین باشاباشیندا اوست اوسته اوچدن دورت میلیاردا یاخین جمعیت واردیر کی،بو جمعیت یاری سی تورک،مغول و تاتار اجدادیندادیر.یئنه ده بونون یاری سی چین ده،مغولستان دا،آسیا نین شرقینده،اورتاسیندا،شمالیندا،جنوب شرقینده و  هابئله اوسترالیادا و آمریکادا سئوئیت(شوریوی)اولکه لرینده،آسیا قسمت لرینده اولان چوخ لو تورک،مغول و تاتار اجدادی قیسساجا اولاراق بونلاردیر.
یاقوت لار،تون گوزلر،چوکچی لر،آلتای لار،گیلیاک لار،ایسقیمولار،بوریات لار و اوزبک لر،تورکمن لر،قزاق لار،خزر لر،قیرقیزلار و بیر چوخ لار.
بوریات تورک لری نین یئنی،بوتون انسانلارین بئین لریندن بویوک و دولودور.و یئنه ده سئوئت (شوروی) اولکه سی نین اوروپا بولگه سینده اولان تورک و مغول و تاتار اجدادی نین آدلاری بونلاردیر"
تاتار لار،باشغیرلار،چووش لار و قیرمیه تورک لری(قارا دنیز حوالی سینده) و اونلار و یوزلر جه بئله بئله تورک آدلاری.
بونلاردان باشقا آمریکادا،آلاسقادا،اورتا آمریکادا مین لرجه ایل بوندان اول اولان انسان لار،تورک و مغول اجدادینا نسبت وئرمک ده دیرلر.
انسانلاری بیر کوکدن،بیر نقطه دن تاپیلدیقلاری بوگون داها قبول اولونماقدادیر،و بو نقطه و مرکز هر یئردن اول آسیادیر،بونا گوره هئچ بیر اجداد یوخ دور کی تورک و مغول اجدادیندان اونلاردا اثر اولماسین.
دوغرودور کی نئچه مین ایل میلاددان اول دونیانین هر یانیندا یئر توتان و زمان زمان حکومت قیلان تورک و مغول میلت لر ی سو و هوا اثرینده اوٌلکی قیافه لرین الدن وئریب و یا گئدیگجه دیل لری دگیشیب،آنجاق بونلار ایله بئله بوتون دونیا تورک لری نین سویو بیر دیر و بیر آز درین باخیمدا فورا تانینماقدادیر.
مسقونون یاخین لاریندا،بویوک هون امپراطورلوغوندان قالان تورک و مغول و تاتارلار،یوز ایل لرجه اورادا یاشادیقلاری حال دا هله ده بیر باخیمدا فورا مغول و تورک اجدادیندان اولدوقلاری گوزه وورماقدادیر.
بو،یالنیز روسیه نین اوروپاسی دگیل،بلکه روسیه نین بوتون آسیاسی دولودور.تورک میلت لری ایله و بو یئنه ده تکجه روسیه دگیل بلکه آمریکا بالکان،اندونیزی،تبت،مالایا دولدور کی تورک و مغول اجدادی ایله کی ظاهراً باشقا دیل لرده دانیشرلار.
بونلاردان سوای تورک،تکجه قیافه،بدن،سوموک باخیمیندان تانینماقدا دگیل،بلکه بوتون دونیا تورک لری نین خویو،خلقی،سوی،دوزومو آز-چوخ بیر بیرینه بنزه مک ده دیر و یئنه ده تورک، فقط او کیمسه دگیل کی تورکجه دانیشیر و اوزنه اویغون خویو،خلقی،عصبی،سویو،دوزومو و شاید ژئنی واردیر کی،بلکه بو خصوصیاتی توره دن و یارادان نقطه و بیولوژی خاصیتی و کیفیتی یارادیر و حتی بو بیو لوژیک خصوصیاتی معین بیر اجتماعی دووه ره لرده،اجتماعی نین قانون لارینا،اخلاقینا،پیسکولوژوسونا تابع و باغلی اولوب و ظاهراً اویغونلاشدیغی حال دا یئنه ده،کوکدن اصالتین وئرمیر و حفظ ائدیر.بونا گوره یوزلرجه متفاوت و حتی متضاد جامعه لرده و مذهبی و سیاسی دوره لرده یاشایان دونیا تورک لری نین روحی،اخلاقی،عصبی، وجدانی،عاطیفه سی اوز اصالتین حفظ ائتمک ده دیر.
البته تاثیر متقابل موضوعوسو هر ایکی یاندا یئر سالدیغی حال دا یئنه ده سو و کوک اوزون گوزه وورماقدادیر.
بیلدیگیمیز کیمی بوگون دونیادا دورت میلیارد یاخین نفوذ واردیر،بو دورت میلیارد نفوذ دورت قاره ده یئر توتوب و جور به جور میلت،دیل،مذهب و سیاست قبول ائدیب لر کی بونلارین چوخو بو دیل ده و نه ده بو میلت ده ایمیش لر،بلکه زمان لارین،تاریخی و اقتصادی عال لری اجباراً بیر یئره توپلاییب دیر،لاکن بونلار ایله بئله بو میلت اولا بیلر،چون کی بو دورت میلیارد نفوذون یاری سی یعنی ایی میلیارد یاخینی تورک،مغول و تاتار اجدادی دیر کی اجباراًً سیاسی و باسما میلیت و دیل لر اونلارا تحمیل اولوب دور.
بو تحمیل،تاریخ بویو تورک،مغول و تاتارین صداقت ایله یاشادیغی نین جریمه سی دیر.چون کی شمال دان-جنوبا،شرقدن-غربه کیمی بویوک بویوک امپراطورلار قورودوغو حال دا هئچ بیر چالیشمادی لار کی اوزگه میلت لره دیل و میلیت تحمیل ائتسین لر و شئوونیستی روحیه لره یول وئرسین لر و حتی ال لرین نین آلتیندا یاشایان میلیت لرین دیل لرین و ادبیات لارین یئنی دن قوروب و یاردیم و تشویق ائتدی لر.
بونلار ایه بئله،یونه ده میلاددان ایکی مین اوٌلدن،هون تورک لری نین،چین آلتای داغلاریندا قوردوقلاری بویوک بویوک امپراطورلوق لار،تاریخ لر بویو آرخاسی اوزولمه دن گونه کیمی دونیا اوزونده جور به جور شکیل لرده،اولمز یاشاماقدادیرلار،آنجاق اوزو قارالیق الیمیزین آلتیندا اوزون ایل لر بویو یاشایان ولی دوز یئییب دوز قابی سیندیران "عجم" کیمی لره قالماقدادیر.
بویوک اجدادیمیزین تاریخ لر بویو،قهرمان لیق میدان لاریندا همیشه و هر زمان چالیشقان و مبارز یاشادیق لارینا و ظلم و ناکیشی لیک علیهینه یوز و مین لرجه دیری دیری شاهید لر واردیر.
تورک انتقامیندان قوخوب،اون ایلدن آرتیق گئجه-گوندوز چکیلن بویوک چین دوورای فقط کیچیک بیر شاهید اولا بیلر.
بو عظیم ددواری فقط مغول و تورک قهرمانلاری نین قاباغین آلماق اوچون چکیب لر و تورک مغول انتقامیندان قورونماق اوچون اونون ایچینده گیزله نیبلر،آنجاق تورکون حق یولوندا سینماز اراده سی،عدالت اوغرونودا کسگین گوجو،یوزلر و مین لر بئله بئله باسیلماز و نئچه یوز کیلومترلیک یولو و دوورای باسیب آتلاییب دیر.
دونیا مقیاسیندا اولان قهرمان تورک میلت لری نین اوزونده،هر زمان و هر یئرده،بئله بئله ظاهراً باسیلماز دووارلاردان چوخ چکیب دیر،منتهی بیر یئرده داش دان-دمیردن بیر یئرده ناکیشی لیک دن و حیله دن و بیر یئرده ده آنجاق تورکون اوز اورتاسیندا اوزون ایل لر بویو اولان آیریلیق لاردان.
آنجاق بوتون بونلار ایله بئله یوزلر و مین لرجه بئله مانع لری و سدلری،بوگون تورکون دوشونجه سی،صداقتی و قهرمانلیغی هر زمان کیمی گله جکده ده اورتادان قالدیراجاقدیر.
آنجاق بو گون،بو چتین چتین یاشاماق لار،آجی آجی میلٌی ظلم لر،اونودولماز و تاریخی بوغونتو گون لر تورک اوچون بویوک بیر تجربه اولدو و تجربه خزینه سین آرتیردی کی گئچمیشین ده اونون چوره گین-دوزون یینه لر،بوگون اونون چوره گین دانیب و دوزقابین سیندیرماقدا و هابئله گئچمیش ده اونون صداقتیندن خوش گون گوره ن لر،بوگون اونا ذلالت گوسته رمک ده و گونون قارا ائتمک ده دیرلر.
چین آلتای داغ لاری حوالی سیند اولان "ته اومان" و اونون اوغلو "مائوتونگ" هون امپراطوری زمانیندان،تاریخی گوزآلتینا آلاراق بوتون دونیانین هر یانیندا بویوک بویوک تورک عظمتین و تورک حاکمیتین آیدین آیدین گوره بیلیریک،چون کی عجم لرین کی کیمی داها اساطیر شکلینده گوج ایله و باسما بیر حال دا تحمیل اولماقدا دگیل.
تورک لرین ان قدیم و یا لاپ اسکی بیر اولوس و یا میلت اولدوقلارین بیلمک اوچون،بوتون دونیانین هر یانیندا جور به جور میلت لرین تاریخ لریندن یوزلرجه دگرلی و قیمت لی خبر اله گتیرمک اولار،بو خبرلر هر یئرده و هر میلتیت یانیندا باشقا بیر بویاقدا و آیری بیر بیچیم ده الدوقلاری اوچون،گره ک دیر کی انسان،انسان تورکون جور به جور آدلار ایله تانیتدیغیندا بیلسین،چون کی دونیانین هر بیر میلتی نین یانیندا،بیر باشقا آدا ایله تانینماقدادیرلار،بئلئیکی چین تاریخ یازان لاری،نئچه مین ایل میلاددان اوٌل،تورک میلت لرین چین ده(هیونگ یو،هیون،هون)یازیب لار،اوروپادا و روسیه اوروپاسیندا چوخ زمان تاتار بیلیب و بوتون کیتاب لاریندا تاتار ذکر ائدیبلر،هابئله اوزاق آسیادا مغول و اورتا آسیادا و آفریقادا تورک یازیب لار.
البته باشقا یئرلرده ده بویوک تورک میلت لری نین جور به جور آدلاری واردیر کی بو گون کی حال دا هر بیر تک-تکی اوزو اوچون بویوک بیر میلت ساییلابیلر،آنجاق بوتون بونلار ایله بئله گئچمیش زمان لاردان ایندی یه کیمی اوست اوسته بو دونیالیق اولان قهرمان میلتی یو آدلار ایله تانیماق اولار.
هون،تورک،تاتار،مغول،اوغوز،اویغور،چاوا،هیااو،لیانگ،سییه ن پی،قیرقیز،قارلوق،باسمیل، اوزبک،تورکم،ژوآن ژوآن،تینلینگ،گوگ تورک،کوکچو،خزر،چوواش،باشغیر،قاباردین،بوریات،یاقوت(یاقوتسگی)،منچو،تون گوز،خاتای، تاق،جاقتای،گیلیاک،آلتای،قزاق و بیر چوخ لو تورک ائل لری نین قدیمکی و ایندی کی آدلاری.                           
بویوک تورک یازیچی سی،وصفی ماهیر قوجا تورک"تورک ادبیاتی تاریخی" آدلی کیتابیندا ،تورک لرین تاریخ صحنه سینه گلدیک لرین بئله یازیر:
"تورک لر دونیانین لاپ قدیم و اسگی میلت لریندندیرلر،اورتا آسیانین غربی شمالیندان آرال گولو ایله خزر دنیزی آراسین آنان یورت ائتدیک لری زمان لار،تارخده اوزلرین آیدین گوسته رمیش لر.
بورادا اوزلرینه اویغون و مخصوص،گوزه ل و زنگین یاشاییش و معاریف میدانا گتیریب و اوزون زمان لار یاشادیقدان سونرا ائل ائل،اولوس اولوس اورتا آسیانین هر یانینا یاییلمیش لار.
زمان زمان بویئرلردن ده آشاراق مخصوصاً غربه طرف جور به جور گوزه ل و بوللی یئزلرده،یئنی دن یورتلار قوروپ و توپلو توپلو و گوجلو گوجلو دولت لر و مدنیت لر قوروموشدولار.  
ایلک چاغدا،اورتا چاغدا،یئنی چاغدا دونیا اوزه رینده بویوک رول لاری و چوخ لو اهمیت لری اولموش دور و ان قدیم تاریخ لرین گوسته ردیگینه گوره،عمومی بیر حال دا "هون" آدی ایله تانینمیشدی لار.
هون لارین ایچینده لاپ قدیم قبیله و لاپ مهم اولوس اولانی "اوغوز" لار ایمیش لر کی اورتا آسیانین شمال بولگه لرینده بویوک بویوک عائله و خاندان لار و دولت لر قوروموشدولار.
قدیم اوغوزلاردان قوپان "اویغورلار" آسیانین و جنوب بولگه لرینده زنگین حاکمیت لر و مدنیت لر قوروموشدولار.
قدیم اوغوزلارین ایچینده بویوک بیر قبیله وار ایمیش کی آدی "تورک" ایمیش و آسیانین شرقی جنوبوندا قدرت لی حکومت قوروموشدولار کی سونرالار بوتون آسیادا اولان اوغوزلارین و اویغورلارین تمثیلچی سی و یا سنبولو اولموشدولار.
اوغوز و اویغور آدلاری افاده اولوب و ایشلتمک ایله برابر،بوتون اورتا آسیا خلق لرینه تورک آدی وئریلمیش دیر کی چینی لر اونلارا "توکیو" دئیییرمیش لر و سونرالار تورک لردن قوپان جور به جور قبیله لردن ان قول بوداقلی سی،سلجوقلولار و عثمانی لار ایدی لر کی بوتون اوروپادا،آسیادا و آفریقادا تورک آدلی ایله تانینماقدا ایدی لر.
تمدن و حاکمیت نظریندن،تورک دونیاسینی میلاد تاریخی،آلتینجی یوز ایله کیمی اوغوزلارا سککیز اینجی یوز ایلین اورتالارینا کیمی تورک لره،اون بیرینجی یوز ایله کیمی اویغورلارا سنبول ائتمک اولا بیلر و یئنه ده اوغوزلاردان سونرا گلن امپراطورلار،یعنی سلجوقلولار و عثمان لی لار،غزنوی لر،خارزم لر،امیر تئیمورلار،آق قویونلو لار،قره قویونلولار،صفوی لر،شیرواشاه لار،جلالیر لر،افشار لار،قاجار لار و بیر چوخ تورک میلت و امپراوطورلاری،عموماً دونیا اوزرینده گوزه ل تورک آدی ایله تانینماقدادیر لار.
ویئنه ده اوزاق آسیادا،هون و تورک توره سیندن اولان بویوک چنگیز خان و بویوک قازان خان،شاه روخ،بوروکی یاریق،محمد خدابنده(اولجایتو) و هابئله هندوستان دا،اکبر شاه،جهان شاه عموماً مغول کببیر آدی ایله تانینماقدادیر،آنجاق بوگون،بوتون دونیا تورک لری نین ان بویوک تمثیلچی سی و تکجه مستقل بیر تورک دولتی اولات تورکیه جمهوریته دیر.و سئوینج ایله گره ک دئمک کی بو گون،ایکینجی تورک دولتی وجوده گلیب و بویوک آللاه دان دیلک ائمته لی ییک کی اوچونجوسوده تئز گلسین.
Dil və adəbyyat
Təbirzli əli

سلام دوستلار..

سلام رفقا.

مطمئنأ شما نیز نرم افزار ADOBE READER که برای اجرای فایل‌های PDF استفاده میشود را می‌شناسید. اکنون قصد داریم یک ترفند جالب را به شما معرفی کنیم که با استفاده از آن می‌توانید فایل‌های PDF خود را که توسط این برنامه اجرا کرده اید ، با صدای نرم افزار گوش بدهید. یعنی برنامه متون انگلیسی شما را به سادگی برای شما میخواند و شما گوش میکنید!

برای این کار دقت کنید که ADOBE READER تنها متون انگلیسی را برای شما میخواند.دیگر اینکه فایل‌های PDF را پشتیبانی میکند که از صفحات زیاد ساخته نشده باشند. در غیر صورت لام تا کام حرف نمیزند!
بدین منظور:
فایل PDF مورد نظر را توسط نرم افزار ADOBE READER اجرا کنید.سپس با استفاده از کلیدهای ترکیبی کیبورد اعمال زیر را انجام دهید:
کلیدهای CTRL + SHIFT + B = خواندن کل متن شما
کلیدهای CTRL+ SHIFT + V = خواندن صفحه ای که در آن هستید
کلیدهای CTRL + SHIFT + E = متوقف کردن عمل خواندن نرم افزار
کلیدهای CTRL + SHIFT + C = ادامه دادن عمل خواندن نرم افزار

تانری آمانیندا

سلام دوستلار...

سلام رفقا.

نوكيا سري جديد گوشی های خود را كه دارای قابليتهای وسيعی در ارسال و دريافت نامه های الكترونيكي دارند را معرفی كرد. امريكا،نيويورك-شركت نوكيا يك نرم افزار جديدی را كه در گوشي های سري E وبعضی از گوشی های سری N بكار گرفته شده را معرفی كرد اين نرم افزاراستفاده از امكانات مايكرو سافت را در مبادله مراسلات از طریق اينترنت برای كاربران ممكن می سازد.اين نرم افزار كاربران نوكيا را قادر ميسازد كه كليه امكانات جستجو گر شركت مايكرو سافت از قبيل استفاده از فهرست های راهنما ويا برنامه ريزی قرار ملاقات ها وجلسات را در گوشی خود داشته باشند. نرم افزارمبادله مراسلات 2.0 استفاده تجاری و اداری از برنامه های جستجو گر مايكرو سافت را برای كاربران ممكن می سازد. اين نرم افزار كليه امكانات E-MAIL را از قبيل نامه های وارده(INBOX) ، تقويم وساير كاربريهای آن را در اختيار دارندگان گوشی های سریE نوكيا قرار ميدهد.وهمانند يك كامپيوتر واقعی می توان از امكانات ياهو، هات مِيل و جی مِيل استفاده كرد. Jeff Ressler مدير اين برنامه ضمن ادای مطالب فوق اضافه كرد:( (Exchange Server 2.0 قابليت هائی را در اختيار كاربران قرار می دهد كه بسيار فراتر از انتظارات آنهاست" در همین جلسه Antti Vasara قائم مقام ارشد بخش موبايل نوكيا اظهار داشت "یکی کردن موبایل با تجارت به طور کامل راه حلی است که نوكيا پیشرفت هر چه سریع تر كار شرکت ها، تجار، و اپراتورها با استفاده از تكنولوژی بسيار آسان كرده است. استفاده از نرم افزار نامه نگاری در گوشی های سری Eنوكيا می تواند یک نوع سرمایه گزاری در امر تجارت محسوب گردد " . نرم فزار مبادله مراسلات نوکیا(Exchange Server 2.0 ) از برنامه ( ActiveSync® protocol ) استفاده میکند که با مبادله مراسلات سال 2003 و سال 2007 شركت مايكرو سافت سازکار می باشد.ازديگر مزايای اين نرم افزار قابل انعطاف بودن آ ن باهزينه مناسب برای مديران IT با استفاده از گوشی های سری Nنوكيا که امکان استفاده از نرم افزار EXCHANGEمايكرو سافت ميباشد. اين نرم افزار با ارائه گزينه نامه های وارده(INBOX )و تقويم ومديريت تماسها و ملاقاتها و هم چنين قابليت الصاق پيوست به نامه ها در گوشی های سری E نوكيا تحولی شگرف پديد آورده است ودر آينده تمام گزينه های روی مانيتور كامپيوتر در گوشی موبايل سري N نوكيا نيز قابل دسترسی خواهد بود. اين نرم افزار قابل پیاده شدن در گوشی های سری Nنوكيا بدون هيچ هزينه ای خواهد بود ضمناً با استفاده از سايت ( NOKIA FOR BUSINESS)نيز ميتوان اين نرم افزار را در گوشي ذخيره سازی كرد. www.businesssoftware قابليت سازگاري: گوشي هاي نوكيا مدل E50,E60,E61,E61i,E65,E70,E90,NOKIA N73,N76,N80AND N95 سازگار با سيستم هاي زير ميباشند: Exchange Server 2003, SP1 and SP2 (ActiveSync protocol versions 2.0, 2.1 and 2.5). Microsoft Windows Small Business Server 2003 SP1 and R2. Exchange Server 2007 نام های ذكر شده در بالا ممكن است اسم تجاري اين شركتها باشند.

تانری امانیندا

 

دیزیمین قوللاریمین طاقتی سن سن آی آنا
دیلیمین هر سوزی هر صحبتی سن آی آنا
کیم اگر ایسترسه آناسی خار اولسون
دیلی لال گوزلری کور قولاخ لاری کار اولسون
کیم آنا زحمتینی دانسا اونا آر اولسون
چکن اولاد چون عذاب اذیتی سن سن آی آنا
 دیزیمین قوللاریمین طاقتی سن سن آی آنا
دیلیمین هر سوزی هر صحبتی سن آی آنا
اله وارلیخ سان آنا آدین دیللر ازبریمیز
نفسون گولن یرده یوخده بیزیم دتلریمیز
چوخ گوزل کلام دییب محمد پیغمبریمیز
انسانی بخش الیین جنتی سن سن آی آنا
دیلیمین هر سوزی هر صحبتی سن آی آنا
یگانه کس ده او آنام عزیز مقدس ده منه
اللهی یر اوزونون آنجاق امین کسده منه
حیاتین شیرینلیگی لذتی سن آی آنا
دیزیمین قوللاریمین طاقتی سن سن آی آنا
دیلیمین هر سوزی هر صحبتی سن آی آنا
ای جوانلار آنانین ساخلیین حرمتینی
جانیمیز دور قانمیز دور چکی گون غیرتینی
اونودماق گناه منجه آتانین زحمتینی
آتادان دا چوخ چکن زحمتی سن سن آی آنا
دیزیمین قوللاریمین طاقتی سن سن آی آنا
دیلیمین هر سوزی هر صحبتی سن آی آنا
خسته لن سن آی آنا دردینه درمان نه اولوم
عمره یوخ دا وفا یانیندا هر آن من اولوم
سنین آق ساچلارین آق رنگینه قوربان من اولوم
 هر زمان جلب الیین دقتی سن سن آی آنا
دیزیمین قوللاریمین طاقتی سن سن آی آنا
دیلیمین هر سوزی هر صحبتی سن آی آنا
ناگلین جن اجل انسان یرینی درک الییر
نچه ایلدیر گوزومون حصرتی سن سن آی آنا
دیزیمین قوللاریمین طاقتی سن سن آی آنا
دیلیمین هر سوزی هر صحبتی سن آی آنا
بوسوزلر بوتون انسانلارا آییخ دی.آنا یا حرمت ادین قارشی سیندا باش ایین.آنا مقدس آیری وارلیخ ده آنادان دویماخ اولمور.هیچ آنادان بوزمک اولار.آنانین قدرینی ساغ لیغیندا بولون.

سلام

عاشیق هنرمندی است که شعر می سراید،می نوازد و می خواند.عاشیق ها در میان اجداد آذربایجانی های امروزی یعنی اوغوزها ارج و منزلتی بسزا داشته اند و اوغوزها به "قوپوز"(qopuz)سلف"ساز"(saz)امروزین آذربایجانی حمت می نهاده اند.
عاشیق هنرمندی است آگاه و عالم به مسائل دینی و احکام شرعی،انسانی پاکدامن و مورد احترام و حرمت همه مردم که در غمها و شادیهای آنها شریک است.او همیشه خواهان شادی،جشن و سرور است و جشنها و عروسیها،بی وجود او رونقی ندارد.
عاشیق آذربایجانی هنرمند مردمی است و باید در چندین هنر مهارت داشته باشد؛او هم شاعر است،هم آهنگساز،هم خواننده و هم نوازنده،هم هنرپیشه و هم داستانسرا،به عبارت دیگر عاشیق در تمامی عرصه ها خلاق است و هنرمندی است که این همه را با انگشتان ماهر و صدای دلنوازش اجرا می کند.
وقتی سیمهای ساز عاشیق مرتعش می شوند،هر آنچه پیرامون عاشیق را گرفته از طبیعت و انسان و موجودات،همه سکوت اختیار می کنند تا نوای شاد یا حزین ساز نوید بخش زندگی سرشار با امید گردد.نغمه ساز عاشیق جلابخش روح شیدای انسان آذربایجانی است و بیشتر به همین دلیل است که"عاشیقی"به هنری بی بدیل در بین اقوام ترک تبدیل شده و عاشیقها منزلت،قرب و لقب استادی و خطاب"ائلجه بیلن"را در بین مردم . همواره در طول تاریخ طولانی این قوم حفظ کرده اند.
عاشیقها در همه جای آذربایجان و همواره هنر خود را ایستاده و با قامتی افراشته و ترجیحاً با لباس ویژه و رسمی که سنخیت و هماهنگی با لباس قدیم قوم ترک دارد،اجرا می کنند و گاهاً برای به هیجان آوردن شنودگان و ناظرین این هنر،در حین ایفای برنامه از حرکاتی چون بالا و پایین کاسه یا بازوی یا قرار دادن ساز در پشت گردن یا کوبیدن پای بر زمین به هنگام اجرای نغمه های حربی و حماسی استفاده می کنند.
معنای واژه عاشیق:
برای ریشه واژه عاشیق چند نظریه وجود دارد:
1-از ریشه عاشیق عربی به معنای دوستدار
2-از ریشه مصدر ترکی آشیلماق(aşilmagh)به معنی تلقین کردن،تزریق کردن
3-از ریشه ترکی ایشیق(ışigh)به مفهوم نور و روشنایی
معنای اول و سوم اعتباراتی در اشعار عاشیقی و در میان مردم دارند ولی نظریه دوم،تنها در محافل علمی مطرح شده است.

قدمت هنر عاشیقی
اجرای موسیقی عاشیقی،قدمتی طولانی در بین اقوام ترک دارد.به طوری که به تصریح مطالعات تاریخی،2250 سال قبل از میلاد،در معبد مخصوص"اینشو سیناکا"(پادشاه ایلام) شامانها با موسیقی مخصوص،برنامه اجرا کرده اند،مراسم عزاداری برای"آتیلا"پادشاه هونها را قامها(شامان)ترتیب داده اند.هنوز آثاری از مرثیه ها و شعرهای ساخته شده توسط شامانها برای مرگ"آلپ ارتونقا"که 700 سال قبل از میلاد مسیح،خاقانی قوم ترک را بر عهده داشته و به تائید محققان،همان "افراسیاب"حاکم توران در شاهنامه فردوسی است،در دست می باشد.
منظومه های عاشیقی پیش از اسلام که آثاری از آنها بر جای مانده شامل منظومه های شعر،آلپ ارتونقا،اوغوزنامه کوچ،ارکنه قون و منظومه آفرینش می باشند.نشانه هایی از این آثار در دیوان اللغات ترک محمود کاشغری و داستانهای 12 گانه کتاب ارزشمند ده ده قورقود یافت می شود.           
در موزه ایران باستان و موزه لوور در قسمت تاریخ ایلام به مجسمه های کوچک نوازندگانی با قدمت دو هزار سال قبل از میلاد بر می خوریم که همچون عاشیقهای ما سرپا ایستاده و ساز خود را بر سینه نگاه داشته اند.چنین نوازندگانی که مشابهش را می توان فقط در میان ترکان امروزی پیدا کرد،سرنخی از قدمت هنر موسیقی عاشیقی ترکان به دست می دهد.
باخشی ها افرادی در بین قوم اوغوز بودند که ساز می دهند و به ایفای نمایشها و رقص می پرداختند.زبان شناسان ریشه این واژه را در زبان ترکی قدیم جستجو کرده اند و امروزه"باکی یاباق"که به معنای تقلید صدای حیوانات است و در زبان قرقیزی کاربرد دارد،هم ریشه با باخشی است.با این وجود بین اوازن  و باخشی تفاوت هایی نیز وجود داشته است.در بین اقوام آذربایجان،باخشی فردی را شامل می شد که از غیب و آینده خبر می داد ولی اوزان ها این مسولیت را عهده دار نبودند بلکه فقط افرادی را در بر می گرفتند که به یاری سازشان "قوپوز"،درسهای اخلاقی می دادند و به درمان بیماران روحی می پرداختند.باخشی بعدها به عاشیقهای اوزبک و ترکمن نیز اطلاق شده است.
اوزانها در اقوام ترکهای اوغوز اشخاصی را شامل می شدند که امروزه عاشیقها بر آن جایگاه تکیه زده اند.در کتاب دده قورقود کهنترین اثر مکتوب آذربایجان،اوزان نام خنیاگر دوره گردی است که در شان قهرمانان،حماسه می سراید و دعای خیر بدرقه راه آنان می کند.خود دده قورقود نیز اوزان قوپوز بدستی است که ویژگی اش حضور در مجالس بعد از پیروزی قهرمان های داستانهایش و توصیف و تمجید و شعرسرایی در خصوص آنهاست.اوزانها همواره در میان اقوام و قبایل از احترامی ویژه و خاص برخوردار بودند و ایل به ایل می گشتند و در سرافراز نگهداشتن قهرمانیهای قبایل نقش موثری ایفا می کردند.مسولیت آنها گاهی هک حل مشکلات مردم،قضاوت در امور قوم،راهنمایی وظایف مردم،حتی معلمی فرزندان قوم و آموزش آنها،پیشه ریش سفیدی و دانایی قوم و نظایر این را عهده دار بوده اند.گسترش دامنه صنعت عاشیقی یا فعالیت هنرمندانه اوزانها را با استناد به آثار موجود و زمینه های ریشه ای این هنر به تبعیت از اقوام ترک،در برخی مناطق ترک نشین جهان تا ماورای چین می بینیم.
در گذر از اوزان تا عاشیق،قوپوز به ساز متحول می شود.این مرحله شامل اشعار ویژه ای اوزانی و عاشیقی نیز می شده بطوری که شعر ویژه اوزانی یعنی شعر موزون به انواع ادبیات شعری عاشیق ی از جمله قوشماها،گرایلی،بایاتی،استادنامه،تجنیس و مخمس بدل می شود و ادبیات نثر مرحله اوزانی که در اوغوزنامه خلاصه می شد و شامل نوعی داستان حماسی و قربانی بود،جایش را در ادبیات عاشیق به داستانهایی با مضمون های عاشقانه و ترکیب یافته با مضامین بکر اجتماعی و عرفانی و موضوعات محیطی می دهد.
در روند موجود از اوزان به عاشیق می توان چهار قرن زمان متصور شد.از دده قورقود تا دیریلی قربانی که تحقق واژه عاشیق و شکل گیری این واژه و به نوعی بنیانگذار مکتب عاشیق در  آذربایجان شروع می شود،به نامهای بزرگی چون عاشیق و پاشا،یونس امره و ملاقاسم شیروانی مواجه می شویم.دیریلی قربانی عاشیقی است که ایشیق را خطاب نام خود قرار داده و در مرحله گذر از اوزان به عاشیق قرار گرفته و بنا به اقوالی،تبدیل ایشیق(روشنایی بخش)به عاشیق،با دوبیتی قربانی شروع می شود.
پرویز شاهمرسی                          shahmarsi@yahoo.com
 تانری امانیندا

سلام لار عزیز دوستلاریم...

سلام رفقا..

21.آتیلا
=آتیلا=آتیل(آتیلماق=پریدن)+ا(اک)=کسی که خوب پرش کند-چابک-امپراطور بزرگ ترکان هون که 1500 سال پیش از آسیای میانه تا اروپا حکومت می کرد(435-453 م)
22.اجاق
=اوجاف=اوداق=اوتاق(باخ:اتاق)=وسیله گرمایشی-کوره –کانون-سر چشمه-منزل-خاندان-زیارتگاه-اوجاغی کور=بی فرزند-تغییر اوداق به اوجاق مانند تغییر دیغال به جیغال است.
23.آچار
=آچ (آچماق=باز کردن)+ار(اک فاعلساز)=باز کننده-کلید-وسیله مکانیکی برای باز کردن پیچ هاو مهره ها- اک فاعلساز ار/ر در چاپار-یاشار و یئتر هم دیده می شود.
24.آچمز
آچماز=آچ(آچماق=باز کردن) +ماز(اک سلبیت فاعلی)=باز نشونده-در بازی شطرنج به مهره ای گویند که برداشتن آن شاه مات گردد.این اک برای همیشه یک صفت را از اسم سلب می کند.مانند:سولماز (ه.م)
25.اچه
و اچی=ایجی=برادر بزرگتر و مهتر-مقابل اینی=برادر کوچکتر
26.اخته
=آختا=آخ(آخماق=روان شدن-بیرون آمدن-بالا رفتن)+تا(اک)=بیرون آورده شده-حیوانی که بیضه هایش در آورده شده-عقیم-طویله-اختاچی و اخته بیگ=طویله دار و اخته کننده حیوانات – در مورد انسان غلامان اخته شده در دربارها را خواجه می گویند.ترکیب آختا مانند یومورتا(تخم مرغ)است
27.آذربایجان
1.=آذربایجان=آذ(و آس-=نیت خیر-اوغور-نام قوم معروف )+ار(جوانمرد)+بای(=بیگ)+جان (اک مکان)=مکان خان جوانمرد قوم آذ-آذربیگستان-نام قوم آذ(یا آس)هنوز هم در تعدادی از نقاط جغرافیایی کشور باقی است مانند:آستارا-ارس=آستاراخان-استر آباد و شیراز.این قوم 5200 سال قبل در شرق دریای خزر با غلبه بر سایر اقوام هم اقلیم خود سنگ بنای حکومتی مقتدر بنام آذر را نهادند.اک مکانی جان بصورتهای مختلف کان/غان/قان/خان در انتهای شهر های دیگر هم دیده می شود.
2.تحریف شده آتورپاتکان=آ(صوت برای راحتی تلفظ-این تسهیل با الف سابقه دیرینه دارد)+تور(نام قوم –احتمالا همان تاوور باشد-باخ :تبریز)+پات(و باش =رئیس)+کان(همان اک مکانی جان)=مکان خان تور
28.آذوقه
و آزوغه و آزوغا و آزوق و آزیق=آز(آزماق=گم شدن)+ایق(اک)=بخاطر گم شدن-ره توشه-توشه ای که احتیاطا برای گم شدن در راه برمیدارند-آزیق از ریشه های ترکی باستان
29.اورتاغ
=اورتاق=اورتا(وسط)+اق(اک)=بینابین-بین-گذاشتن چیزی در وسط و تقسیم کردن سود آن-شریک- تاجر-بازرگان-ارتاغی=بازرگانی-مضاربه-با سرمایه دیگران تجارت کردن:به حضرت او آمد و دویست بالش زر التماس کرد به ارتاغی/جهانگشای جوینی
30.ارخالق
=آرخالیق=آرخا(پشت -دوش)+لیق(اک)=شانه ای –لباسی که طلاب و بعضی افراد زیر قبا می پوشیدند و در داخلش پنبه بود نوعی قماش نازک –آرخا=پشت-آرخای عنان=از چیز یبی تامل گذشتن
31.اردک
=اورده ک=اورته ک = اورت(اورتمک=پوشاندن)+اک(اک)=پوشش –پرنده ای که در بدن خود پوششی روغنی برای جلوگیری از نفوذ آب به بدنش دارد.
32.اردلان
=اردالایان=ار(پهلوان)+دالا(به زمین زدن با ضربه وسرعت)+یان(اک فاعلی)=بر زمین کوبنده-نام آقا
33.اردو
=اوردو=اور(وسط)+دو(اک)=مرکز-پایتخت-مرکز مملکت-قشون و تجهیزاتشان-محل گشت و گذار که به صورت گروهی می روند-محل تفریح و فرج; اردوکند=نام قدیمی کاشغر پایتخت ایغور, اردیبهشت=بهشت وسط بهار, بصورتhorde در انگلیسی ; همریشه با اورتا(=میان)و اورال(دریاچه)
34.آرزو
آرزی=آر(آرماق و آریماق=جستن -یافتن)+زی(اک)=جستنی –یافتنی, غیر موجود در دست.همریشه و هم معنی با آرمان
35.ارس
=اراس=آرآذارآذ=ار(پهلوان)+آذ(باخ:آذربایجان)=آذ پهلوان
36.ارسلان
=ارسالان=ار(پهلوان)+سال(سالماق=انداختن-برانداختن)+ان(اک فاعلی)=پهلوان انداز-مرد افکن-شیر-بصورت اسلان و آسلان و اصلان(معر) نیز می آید; ارسلانلی=ارسالان(شیر)+لی(اک ملکی)=شیردار-شیر نشان-سکه دارای نشان شیر-غروش
قزل ارسلان قلعه ای سخت داشت*که گردن به الوند بر میفراشت/سعدی
37.آرش
یا اشک یا ارشک=(پهلوان)+شک(نشکن-شکست نخورده)=پهلوانی که هرگز نشکند-پهلوان همیشه پیروز-از امرای ایالات بلخ و موسس و جد بزرگ سلسله اشکانیان که 250 سال قبل از میلاد با پیروزی بر آنتیوخوس حکومت مقتدری در ایران تشکیل داد(باخ:اشکانیان)
38.ارگ
=ارک=اقتدار همراه با محبوبیت-تخت سلطنت-دژ حکومتی-احتمالا تغییر یافته "اوروق" باشد-بصورت اریکه در عربی; ارک ائدمک=افتخار کردن
39.آرمان
=آریمان=آری(آریماق=جستن-بصورت اسم یعنی پاک)+مان(اک مبالغه)=خیلی جستی-حالت ایده آل-هدف و مقصود-رسیدنی-مورد جستجو-آرزو-خیلی سالم
40.ارمان
=ار(جوانمرد-با ادب-دارای فضیلت)+مان(اک مبالغه)=خیلی صاحب ادبو هنر و فضیلت-هنرمند-شهری در ماوراءالنهر; اردم=هنر-اردملی=هنرمند:که افراسیاب اندر ارمان زمین*دو سالار کرد از بزرگان گزین/شاهنامه فردوسی
تانری امانیندا

سلام لار عزیز دوستلاریم...

زبان گفتار-زبان نگارش     
هر زبان به مثابه عامل الفت و وسیله تفاهم مابین افراد اجتماع،معمولا دوجناح متمایز دارد.به عبارت دیگر،انسانها برای تفهیم احساس و اندیشه و مقصد خود،معمولا از دو طریق استفاده می کنند:یکی طریق سخن گفتن،که از آن به عنوان زبان گفتار یا محاوره می توان نام برد و دیگری از راه نوشتن،که به آن نیز زبان نگارش یا کتابت می توان نام داد.با این ترتیب هر زبان،به مثابه عامل الفت اجتماعی،دو جناح متمایز پیدا می کند.یکی زبان گفتار و دیگری نگارش.البته باید متذکر بود که این دو گانه گی میان زبان گفتار و نگارش جنبه نسبی داشته و تنها از لحاظ حدود و نحوه عمل آنها در نظر است و گرنه هر زبان نگارش در اصل یک زبان گفتار به وجود آمده الزاما متکی به آن است.
زبان گفتار یا زبان محاوره،همان زبانی است که اجماع مردم در محاورات و مکالمات روزمره خود به کار میبرند.زبان تکلم هر قوم زبان طبیعی آن قوم است و به همین لحاظ از آن به عنوان زبان مادری و زبان خلق نیز نام برده می شود.زبان تکلم،به حکم قوانین ذاتی و به اقتضای شرایط تاریخی در ادوار مختلف تاریخ میان شاخه های مختلف یک قوم و ساکنان هم زبان یک سرزمین خصوصیات صوتی و شیوه های تلفظ و مفاهیم کمابیش ویژه ای پیدا میکند و از این رهگذر،لهجه ها و شیوه های مختلف زبان تکلم به میان می آید.
لهجه ها و شیوه های گوناگون زبان تکلم،در مرحله معینی از تحول اجتماعی هر قوم که بر آن می توان دوران پراکنده گی نام داد به وجود می آید و برای مدت کم و بیش طولانی که دوران استقرار روش فئودالی در جامعه را در بر می گیرد.منظره عمومی زبان گفتار آن قوم را به وجود می آورند.با الغای رژیم فئودالی و دگرگون شدن چهره عمومی جامعه،لهجه ها و شیوه های مختلف زبان نیز جای خود را با یک زبان عمومی و مشترک گفتار عوض می کنند.
زبان نگارش یا کتابت زبانی است که انسان از آن برای ثبت و ضبط احساسات،اندیشه ها،ونتایج مشاهدات و تجارب خود و انتقال آن به افراد هم زمان دوردست و به نسلهای آینده استفاده می کنند.زبان نگارش هر قوم،زبان مدنیت و قرهنگ و ادبیات آن قوم محسوب است.و از این لحاظ به آن زبان ادبی نیز می گویند.
زبان نگارش در هر قوم،در درجه اول مورد استفاده کسانی قرار می گیرد که خواندن و نوشتن بلد باشند و بنابراین در میان توده های انبوه هر قوم که در طول تاریخ از این نعمت محروم می مانند احساسها و اندیشه ها و تجارب از مجرای زبان گفتار از سینه به سینه و از نسل به نسل انتقال یافته و از مجموع آن ادبیات شفاهی یا زبانی خلق به وجود می آید.
زبان ادبی هر قوم،بر اساس یکی از شیوه های متکلم همان قوم بنیاد می گیرد.از میان شیوه ها و طرز تکلمهای مختلف،یک شیوه تکلم تحت تاثیر علل مختلف که در راس آن مرکزیت و پیشرفگتی عمومی ناحیه رواج آن طرز تکلم نسبت به نواحی دیگر قرار دارد،موقعیت زبان نگارش را کسب می کند.
به این ترتیب،هر زبان در عین حال که می تواند در قلمرو تکلم خود دارای لهجه ها و شیوه های تکلم متنوع باشد،معمولا بیش از یک زبان ادبی نخواهد داشت.این زبان ادبی ضمن اینکه به یکی از لهجه های تکلم بیشتر از سایر لهجه ها نزدیک تر خواهد بود ولی هرگز صد در صد عین آن نخواهد شد.زیرا زبان ادبی،اولا بعد از ایجاد و ثبات،ضوابط و قواعد و اسلوب های بدیعی و فنی ویژه ای پیدا خواهد کرد که لهجه در دوران حبات خود از آن بی نصیب است.دیگر اینکه زبان ادبی در خارج از حدود گنجایش لهجه تکلم که بر اساس آن استوار گشته است،کلمات و تعبیرات دیگری نیز از سایر لهجه ها و شیوه های خویشاوند و همچنین زبانهای بیگانه می پذیرد.به طوری که ممکن است حتی تحت شرایط تاریخی معین،مورد استیلای یک حتی چند زبان اجنبی قرار گیرد و به صورت یک زبان کاملا ساختگی در آید.
تفاوت و دوگانگی زبان نگارش با لهجه ها و شیوه ها گفتار،با نوسانات کم و بیش در تمام دورانی که جامعه در شرایط از هم گسیختگی و عقب ماندگی فئودالی به سر می برد ادامه می یابد.در این شرایط،زبان ادبی در دایره های اجتماعی محدودی رواج دارد و اکثریت بزرگ مردم به علت عدم آشنایی با خواندن و نوشتن از به کار بردن آن محرومند.زبان ادبی در اختیار افراد و قشر هایی قرار دارد که خود را در یک موقعیت برتر و فراتر می شمارند و از لهجه ها به عنوان زبان"عامیانه"و با خفت و حقارت نام می برند و آثاری را که احیانا در لهجه ها به وجود می آید بی مقدار می شمارند.ولی با تکامل تاریخی شبکه رادیو،زبان ادبی از خدمت قشر های محدود جامعه رها شده در خدمت اکثریت مردم جامعه گمارده می شود و بنابراین،در کیفیت و کمیت آن تحولاتی اساسی رخ می دهند.
این تحولات اساسی،بیش از هر چیز،در زمینه نزدیک شدن ربان عامه به زبان ادبی خود نمایی می کند.زبان ادبی به ناگزیر حالت گرایش آشتی جویانه بی سابقه ای ب هزبان عامه نشان می دهد و برای ایجاد زبان گسترش یافته و تعمیم پذیرفته ای که حوائج نگارش و تکلم اکثریت بزرگ مردم را برآورد،به کوشش بر می خیزد.حاصل این کوشش،سرانجام به صورت پیدایش زبان نگارش و تکلم عمومی و واحد که در فرق و دوگانگی دوجناح زبان به مرور از میان بر می خیزد،جلو گر می گردد.
زبان و کلمات بیگانه            
دانش زبانشناسی،حتی مدتها پیش از آنکه به شکل دانش مستقل و مدنی در آید،این موضوع را به تلویح و تصریح پذیرفته است که هیچیک از زبانهای موجود روی زمین زبان"سره و تمیز"نبوده و نمی تواند هم باشد.لغات و کلماتی که در نتیجه روابط و تاثیر متقابل زبانها مبادله می شوند،نه تنها در جرگه لغات ترکیبی زبان وارد می گردد،بلکه ممکن است به بنیاد لغوی زبان نیز راه یابند.
ملل و اقوامی که از دیر باز در جهان پا به عرصه هستی گذاشته اند،در عین حال هر یک مراحل تاریخ اجتماعی و مدنی خود را به شکل خاصی پیموده اند،هیچوقت به حالت انزوا و تجرید نزیسته،بلکه در حال ارتباط و مراوده با اقوام و ملل دیگر به سر برده اند. همین مسئله ارتباط و مراوده اجتناب ناپذیر ملل و اقوام،به تنهائی می تواند دلیل کافی برای تاثیر متقابل زبانهای آنها در یکدیگر باشد.در صورتیکه در تاریخ هر قومی،در سیر مراحل رخدادهای گوناگونی از قبیل انفکاک،اختلاط،سلطه های اقتصادی و سیاسی و اجتماعی و نقل و انتقال کانون های مدنیت و فرهنگ از یک نقطه به نقطه دیگر وجود داشته و در نتیجه بر حدود و میزان این  تاثیر بیش از بیش افزوده است.
از این نقطه نظر،دخول لغات بیگانه در زبان هر قوم و ملتی از یک طرف امری اجتناب ناپذیر و از طرف دیگر متناسب با سیر و تحول تاریخی و مدنی و در نتیجه با میزان تکامل و وسعت زبان آن قوم خواهد بود.
اصولا،اصالت یک زبان بیش از آنکه در قبول یا عدم قبول این یا آن کلمه بیگانه باشد،در استحکام ساختمان و چوب بست لغات بنیادی و پا برجائی و استواری قواعد داخلی آن است و تنها با از هم پاشیدن ساختمان لغات بنیادی و فسخ قوانین درونی است که زبان اصالت خود را از دست می دهد و چه بسا از بین می رود.
زبان در سیر عادی و طبیعی خود،وقتی ناگریز به قبول لغات بیگانه می گردد که با پدیده ها و مفاهیم تازه روبه رو می شود و نمی تواند با پیوند و اشتیاق و ترکیب از الفاظ و عناصر موجود خود،مدل و وجه تسمیه ای بر آنها معلوم کند،در این صورت زبان لغت مربوط را از زبانهای دیگر به عایت می گیرد و منتها اثر این عاریت را معمولا با مجزا ساختن لغت مورد نظر از وابستگی های گرامری زبان اصلی و تعدیل و تغییر آن بر اساس قوانین صوتی و شکلی خود از بین می برد.به عبارت دیگر زبان لغت بیگانه را به صورت مجرد و به مثابه ماده خام پذیرفته و آنرا وادار به پذیرش قواعد گرامری خود م یکند.لغتی که به این شکل وارد زبان می شود،با قواعد خاص زبان تطبیق یافته و به اصطلاح قبول تابعیت می کند و بنابراین خلُی هم بر استقلال زبان وارد نمی سازد.
علاوه بر حالت اجباری و اجتناب ناپذیر فوق،لغات بیگانه ممکن است به اشکال دیگر نیز وارد زبان شوند و این امر احتمال دارد در ادوار مختلف حیات زبان،به اقتضای اوضاع و عوامل خاص روی می دهد.در چنین مواردی به خصوص اگر لغت خارجی با مشکلات گرامری خود وارد زبان شده و این مشخصات را در داخل زبان نیز حفظ کند،استقلال زبان را مخدوش ساخته و در زبان حقوق کلنی برای خود تحصیل می کنند.
این اتفاق در دورانی که زبان ادبی و زبان عامه بطور سوا از هم به سیر تاریخی خود ادامه می دهند،اکثرا برای زبان ادبی رخ می هد و با اینکه غالبا با تصور و ادعای غنی کردن زبان توام می باشد،نتیجه آن درست در خلاف جهت این تصور و ادعا خواهد بود.زیرا این کلمات و لغاتی که بدون هیچگونه لزوم و ضرورتی وارد زبان شده اند،مانند گیاهان هرزه آن را احاطه خواهند کرد و مانع از رشد و تحول طبیعی زبان خواهند بود.
البته وقتی جامعه به مرحله ای از تکامل می رسد که مسئله ایجاد زبان واحد عمومی مطرح می شود،زبان به حکم وظایف جدیدی که به عهده اش محول می گردد،آمادگی قطعی تری برای ساختن خود از قید کلمات و لغات ناموزون و مغایر با موازین داخلی خود ابراز می دارد.در همین مرحله است که یک عده از ادبا و دانشمندان و مجامع نیز با اندیشه تصفیه زبان از وجود لغات نامتجانس تماس پیدا می کنند.ولی کوشش این افراد و جوامع،وقتی مفید و مثمر خواهد بود که اقداماتشان در جهت درک و رعایت قواعد و موازین داخلی زبان بوده و متکی بر بدایع و زیبائی های زنده خلق باشد.
یاشایاسیز

سلام لار..

(آريق اؤکوزه بيچاق اولماز( آريق اؤکوز کسيلمز
بد اصيلی باشا چکرسن ، سوروشر آياغا دوشر
پيادا گلندن آت آلماغی اؤيرنمه
تک الدن سس چيخماز
داش  دَيَنه بلليدير ، يول گئدنه
(چيراق اؤز ديبينه( دوره سينه) ايشيق وئرمز(سالماز
داش اوسته اکين اولماز
زور گلسه فند باجادان قاچار
سؤزون آجيسی زهردن ده بَتردير
شايعه هر يانی گزر
قارا ساچلينين آهی يئرده قالماز
قيمتدن دوشمک ايستميرسنسه ، هئچ کسين قيمتدن دوشمَسينه چاليشما
کئچی نين باشی گيجيشنده بوينوزون چوبانين چوماغينا سورتر
مرد ايگيد تک قالماقدان قورخماز
نامرده ياخا وئرمه ، مرده آرخا اول
واخت انسانا هر شئی اؤيرَدَر
يئددی آرخا بير قاريش ، بير آيدا يئددی قاريش ؟!

ساغ اولون

سلام دوستلار...

يكی از عواملی كه می تواند سهم عمده ای در كاهش كارآئی يك كامپيوتر داشته باشد و معمولا" مورد توجه جدی قرار نمی گيرد ، تنظيمات BIOS است . اكثر كاربران تنظيمات BIOS را همانگونه كه در شركت توليد كننده انجام شده است ، پذيرفته و آنها را با همان وضعيت استفاده می نمايند . عدم مطابقت تنظيمات BIOS با پيكربندی بهينه ماشين ، از جمله عوامل مهم در كاهش كارآئی يك كامپيوتر می باشد. اغلب كاربران ، پس از بررسی‌ كارشناسی اقدام به تغيير تنظيمات BIOS می نمايند كه قطعا" با تنظيمات انجام شده در كارخانه توليد كننده يكسان نخواهد بود .
به منظور آگاهی از تنظيمات بهينه BIOS با توجه به نوع مادربرد ، يك بانك اطلاعاتی خاص وجود ندارد ولی با يك جستجوی ساده بر روی نام مادربرد و BIOS می توان به تنظميات صحيح دست يافت . همچنين ، با بهنگام سازی BIOS نصب شده بر روی مادربرد می توان وضعيت آن را بهبود بخشيد. بدين منظور لازم است پس از مراجعه به سايت توليد كننده مادربرد و دريافت نرم افزار و دستورالعمل های مربوطه ، اقدام به ارتقاء BIOS نمود .
تانری امانیندا.

سلام دوستلار...

لینوکس

در سال 1991 در حالی که جنگ سرد رو به پایان میرفت و صلح در افقها هویدا میشد، در دنیای کامپیوتر، آینده بسیار روشنی دیده میشد. با وجود قدرت سخت افزارهای جدید، محدودیت های کامپیوترها رو به پایان میرفت. ولی هنوز چیزی کم بود...

و این چیزی نبود جز فقدانی عمیق در حیطه سیستم های عامل.

داس، امپراطوری کامپیوترهای شخصی را در دست داشت. سیستم عامل بی استخوانی که با قیمت 50000 دلار از یک هکر سیاتلی توسط بیل گیتز (Bill Gates) خریداری شده بود و با یک استراتژی تجاری هوشمند، به تمام گوشه های جهان رخنه کرده بود. کاربران PC انتخاب دیگری نداشتند. کامپیوترهای اپل مکینتاش بهتر بودند. ولی قیمتهای نجومی، آنها را از دسترس اکثر افراد خارج می ساخت.

خیمه گاه دیگر دنیای کامپیوترها، دنیای یونیکس بود. ولی یونیکس به خودی خود بسیار گرانقیمت بود. آنقدر گرانقیمت که کاربران کامپیوترهای شخصی جرات نزدیک شدن به آنرا نداشتند. کد منبع یونیکس که توسط آزمایشگاههای بل بین دانشگاهها توزیع شده بود، محتاطانه محافظت میشد تا برای عموم فاش نشود. برای حل شدن این مسئله، هیچیک از تولید کنندگان نرم افزار راه حلی ارائه ندادند.

بنظر میرسید این راه حل به صورت سیستم عامل MINIX ارائه شد. این سیستم عامل، که از ابتدا توسط اندرو اس. تاننباوم (Andrew S. Tanenbaum) پروفسور هلندی، نوشته شده بود به منظور تدریس عملیات داخلی یک سیستم عامل واقعی بود. این سیستم عامل برای اجرا روی پردازنده های 8086 اینتل طراحی شده بود و بزودی بازار را اشباع کرد.

بعنوان یک سیستم عامل، MINIX خیلی خوب نبود. ولی مزیت اصلی آن، در دسترس بودن کد منبع آن بود. هرکس که کتاب سیستم عامل تاننباوم را تهیه میکرد، به 12000 خط کد نوشته شده به زبان C و اسمبلی نیز دسترسی پیدا میکرد. برای نخستین بار، یک برنامه نویس یا هکر مشتاق میتوانست کد منبع سیستم عامل را مطالعه کند. چیزی که سازندگان نرم افزارها آنرا محدود کرده بودند. یک نویسنده بسیار خوب، یعنی تاننباوم، باعث فعالیت مغزهای متفکر علوم کامپیوتری در زمینه بحث و گفتگو برای ایجاد سیستم عامل شد. دانشجویان کامپیوتر در سرتاسر دنیا با خواندن کتاب و کدهای منبع، سیستمی را که در کامپیوترشان در حال اجرا بود، درک کردند.

و یکی از آنها لینوس توروالدز (Linus Torvalds) نام داشت.

کودک جدید در افق

در سال 1991، لینوس بندیکت توروالدز (Linus Benedict Torvalds) دانشجوی سال دوم علوم کامپیوتر دانشگاه هلسینکی فنلاند و یک هکر خود آموخته بود. این فنلاندی 21 ساله، عاشق وصله پینه کردن محدودیت هایی بود که سیستم را تحت فشار قرار میدادند. ولی مهمترین چیزی که وجود نداشت یک سیستم عامل بود که بتواند نیازهای حرفه ای ها را براورده نماید. MINIX خوب بود ولی فقط یک سیستم عامل مخصوص دانش آموزان بود و بیشتر به عنوان یک ابزار آموزشی بود تا ابزاری قدرتمند برای بکار گیری در امور جدی.

در این زمان برنامه نویسان سرتاسر دنیا توسط پروژه گنو (GNU) که توسط ریچارد استالمن (Richard Stallman) آغاز شده بود، تحریک شده بودند. هدف این پروزه ایجاد حرکتی برای فراهم نمودن نرم افزارهای رایگان و در عین حال با کیفیت بود. استالمن خط مشی خود را از آزمایشگاه معروف هوش مصنوعی دانشگاه MIT با ایجاد برنامه ویرایشگر emacs در اواسط و اواخر دهه 70 آغاز نمود. تا اوایل دهه 80، بیشتر برنامه نویسان نخبه آزمایشگاههای هوش مصنوعی MIT جذب شرکتهای نرم افزاری تجاری شده بودند و با آنها قرارداد های حفظ اسرار امضا شده بود. ولی استالمن دیدگاه متفاوتی داشت. وی عقیده داشت برخلاف سایر تولیدات، نرم افزار باید از محدودیت های کپی و ایجاد تغییرات در آن آزاد باشد تا بتوان روز به روز نرم افزارهای بهتر و کارآمد تری تولید نمود.

با اعلامیه معروف خود در سال 1983، پروژه GNU را آغاز کرد. وی حرکتی را آغاز کرد تا با فلسفه خودش به تولید و ارائه نرم افزار بپردازد. نام GNU مخفف GNU is Not Unix است. ولی برای رسیدن به رویای خود برای ایجاد یک سیستم عامل رایگان، وی ابتدا نیاز داشت تا ابزارهای لازم برای این کار را ایجاد نماید. بنابراین در سال 1984 وی شروع به نوشتن و ایجاد کامپایلر زبان C گنو موسوم به GCC نمود. ابزاری مبهوت کننده برای برنامه نویسان مستقل. وی با جادوگری افسانه ای خود به تنهایی ابزاری را ایجاد نمود که برتر از تمام ابزارهایی که تمام گروههای برنامه نویسان تجاری ایجاد کرده بودند قرار گرفت. GCC یکی از کارآمد ترین و قویترین کامپایلرهایی است که تا کنون ایجاد شده اند.

تا سال 1991 پروزه GNU تعداد زیادی ابزار ایجاد کرده بود ولی هنوز سیستم عامل رایگانی وجود نداشت. حتی MINIX هم لایسنس شده بود. کار بر روی هسته سیستم عامل گنو موسوم به HURD ادامه داشت ولی به نظر نمی رسید که تا چند سال آینده قابل استفاده باشد.

این زمان برای توروالدز بیش از حد طولانی بود...

در 25 آگوست 1991، این نامه تاریخی به گروه خبری MINIX از طرف توروالدز ارسال شد:

از : لینوس بندیکت توروالدز
به: گروه خبری MINIX
موضوع: بیشتر چه چیزی را میخواهید در MINIX ببینید؟
خلاصه: نظرخواهی کوچک در مورد سیستم عامل جدید من

با سلام به تمام استفاده کنندگان از MINIX
من در حال تهیه یک سیستم عامل رایگان فقط به عنوان سرگرمی و نه به بزرگی و حرفه ای GNU برای دستگاههای 386 و 486 هستم. این کار از آوریل شروع شده و درحال آماده شدن است. من مایلم تا نظرات کاربران را در مورد چیزهایی که در MINIX دوست دارند یا ندارند، جمع آوری کنم. زیرا سیستم عامل من حدودا شبیه آن است. مانند ساختار سیستم فایل مشابه و چیزهای دیگر... من اکنون bash نسخه 1.08 و GCC نسخه 1.40 را به آن منتقل کرده ام و به نظر میرسد که کار میکند. من در عرض چند ماه چیزی آزمایشی درست کرده ام و مایلم بدانم که کاربران بیشتر به چه قابلیتهایی نیاز دارند؟ من از هر پیشنهادی استقبال میکنم. ولی قول نمی دهم همه آنها را اجرا کنم. لینوس

همانطور که در این نامه پیداست، خود توروالدز هم باور نمی کرد که مخلوقش آنقدر بزرگ شود که چنین تحولی در دنیا ایجاد کند. لینوکس نسخه 0.01 در اواسط سپتامبر 1991 منتشر شد و روی اینترنت قرار گرفت. شور و اشتیاقی فراوان حول مخلوق توروالدز شکل گرفت. کدها دانلود شده، آزمایش شدند و پس از بهینه سازی به توروالدز بازگردانده شدند. لینوکس نسخه 0.02 در پنجم اکتبر به همراه اعلامیه معروف توروالدز آماده شد:

از : لینوس بندیکت توروالدز
به: گروه خبری MINIX
موضوع: کدهای منبع رایگان هسته مشابه MINIX

آیا شما از روزهای زیبای MINIX 1.1 محروم شده اید؟ هنگامی که مردها مرد بودند و راه اندازهای دستگاه خود را خودشان مینوشتند؟ آیا شما فاقد یک پروزه زیبا هستید و می میرید تا سیستم عاملی داشته باشید تا بتوانید آنرا مطابق با نیازهای خود در آورید؟ اگر اینگونه است، این نامه برای شما نوشته شده است.
همانطور که ماه پیش گفتم من در حال کار بر بروی یک سیستم عامل رایگان مشابه MINIX برای کامپیوترهای 386 هستم. این سیستم عامل اکنون بجایی رسیده است که قابل استفاده است و مایل هستم که کدهای منبع را در سطح گسترده تر پخش نمایم. این نسخه 0.02 است ولی من موفق شده ام که نرم افزارهای Bash، GCC، GNU-Make، GNU-sed، Compress و غیره را تحت آن اجرا کنم. کدهای منبع این پروژه را میتوانید از آدرس nic.funet.fi با آدرس 128.214.6.100 در دایرکتوری pub/OS/Linux پیدا کنید. این دایرکتوری همچنین دارای چند فایل README و تعدادی باینری قابل اجرا تحت لینوکس است. تمام کدهای منبع ارائه شده است زیرا هیچ یک از کدهای MINIX در آن استفاده نشده است. سیستم را میتوانید همانطور که هست کامپایل و استفاده کنید. کدهای منبع باینری ها را هم میتوانید در مسیر pub/GNU پیدا کنید.

لینوکس نسخه 0.03 پس از چند هفته آماده شد و تا دسامبر، لینوکس به نسخه 0.10 رسید. هنوز لینوکس فقط چیزی کمی بیشتر از یک فرم اسکلت بود. این سیستم عامل فقط دیسکهای سخت AT را پشتیبانی میکرد و ورود به سیستم نداشت و مستقیما به خط فرمان بوت میشد. نسخه 0.11 خیلی بهتر شد. این نسخه از صفحه کلیدهای چند زبانه پشتیبانی میکرد، دیسکهای فلاپی و کارتهای گرافیکی VGA، EGA، هرکولس و... نیز پشتیبانی میشدند. شماره نسخه ها از 0.12 به 0.95 و 0.96 افزایش پیدا کرد و ادامه یافت. بزودی کد آن بوسیله سرویس دهنده های FTP در فنلاند و مناطق دیگر، در سرتاسر جهان منتشر شد.

مقایسه و توسعه

بزودی توروالدز با مقایسه هایی از طرف اندرو تاننباوم، معلم بزرگی که MINIX را نوشته بود، مواجه شد. تاننباوم برای توروالدز مینویسد:

“من بر این نکته تاکید دارم که ایجاد یک هسته یکپارچه در سال 1991 یک اشتباه پایه ای بود. خدا را شکر که شما شاگرد من نیستید، واگر نه برای چنین طرحی نمره بالایی نمی گرفتید.”

توروالدز بعدا پذیرفت که این بدترین نکته در توسعه لینوکس بوده است. تاننباوم یک استاد مشهور بود و هرچه که می گفت واقعیت داشت. ولی وی در مورد لینوکس اشتباه میکرد. توروالدز کسی نبود که به این سادگی ها پذیرای شکست باشد.

تاننباوم همچنین گفته بود : “لینوکس منسوخ شده است”.

اکنون نوبت حرکت نسل جدید لینوکس بود. با پشتیبانی قوی از طرف اجتماع لینوکس، توروالدز یک پاسخ مناسب برای تاننباوم فرستاد :

“شغل شما استاد دانشگاه و محقق بودن است و این بهانه خوبی برای برخی مغز خرابکنی های MINIX است.”

و کار ادامه یافت. بزودی صدها نفر به اردوگاه لینوکس پیوستند. سپس هزاران نفر و سپس صدها هزار نفر. لینوکس دیگر اسباب بازی هکرها نبود. با پشتیبانی نرم افزارهای پروزه GNU، لینوکس آماده یک نمایش واقعی بود. لینوکس تحت مجوز GPL قرار داده شد. با این مجوز همه میتوانستند کدهای منبع لینوکس را به رایگان داشته باشند، بر روی آنها مطالعه کرده و آنها را تغییر دهند. دانشجویان و برنامه نویسان آنرا قاپیدند.

و خیلی زود تولید کنندگان تجاری وارد شدند. لینوکس به خودی خود رایگان بود و هست. کاری که این تولیدکنندگان انجام دادند، کامپایل کردن بخش ها و نرم افزارهای مختلف و ارائه آن بصورت یک فرمت قابل توزیع همانند سایر سیستم عاملها بود، تا مردم عادی نیز بتوانند از آن استفاده کنند. اکنون توزیع هایی مانند ردهت، دبیان و زوزه دارای بیشترین سهم کاربران در سرتاسر جهان هستند. با رابطهای گرافیکی کاربر جدید مانند KDE و GNOME، توزیع های لینوکس در بین مردم بسیار گسترش یافتند.

همچنین اتفاقات جالبی با لینوکس رخ میدهد. در کنار PC، لینوکس به روی اکثر پلاتفورمها منتقل شده است. لینوکس تغییر داده شد تا کامپیوتر دستی شرکت 3Com یعنی PalmPilot را اجرا نماید. تکنولوژی کلاستر کردن این امکان را بوجود آورد تا بتوان تعداد زیادی از ماشینهای لینوکس را به یک مجموعه واحد پردازشی تبدیل نمود. یک کامپیوتر موازی. در آوریل 1996 محققین آزمایشگاههای ملی لوس آلاموس از 68 کامپیوتر مبتنی بر لینوکس برای پردازش موازی و شبیه سازی موج انفجار اتمی استفاده کردند. ولی بر خلاف ابر کامپیوترهای دیگر، هزینه آنها بسیار ارزان تمام شد. ابرکامپیوتر خود ساخته آنها با تمام تجهیزات و سخت افزارها 152000 دلار هزینه در بر داشت و این یک دهم هزینه یک ابرکامپیوتر تجاری است. این ابرکامپیوتر به سرعت 16 بیلیون محاسبه در ثانیه دست یافت و به رتبه 315 ام این ابرکامپیوتر جهان دست پیدا کرد و صد البته یکی از پایدارترین آنها بود. پس از سه ماه از آغاز فعالیت، هنوز بوت نشده بود.

بهترین موردی که امروزه برای لینوکس وجود دارد، طرفداران متعصب آن هستند. هنگامی که یک قطعه سخت افزاری جدید ارائه میشود، هسته لینوکس برای استفاده از آن تغییر داده میشود. برای مثال هنگام ارائه پردازنده 64 بیتی شرکت AMD هسته به سرعت چند هفته برای کار با آن آماده شد. اکنون لینوکس بر روی تمام انواع خانواده های سخت افزاری موجود اعم از PC، MAC، Alpha و انواع سخت افزارهای درونه ای قابل اجراست که آنرا برای استفاده در ماشین آلات صنعتی و آلات و ادواتی که نیاز به پردازش کامپیوتری دارند، بسیار مناسب نموده است. لینوکس با همان فلسفه و هدفی که در سال 1991 ایجاد شد، وارد هزاره جدید شده است.

توروالدز، هنوز یک انسان ساده است. بر خلاف بیل گیتر او یک میلیاردر نیست. پس از اتمام مطالعاتش وی به آمریکا رفت تا با شرکت Transmeta همکاری نماید. پس از انجام یک پروژه فوق سری که توروالدز یکی از اعضای فعال آن بود، ترانسمتا پردازنده Cruose را با بازار ارائه کرد. توروالدز هنوز پرطرفدار ترین و مشهورترین برنامه نویس جهان است. در حال حاضر توروالدز ترانسمتا را ترک نموده و با حمایت شرکتهای بزرگ به طور تمام وقت بر روی لینوکس کار میکند.

پس از یک دهه : لینوکس امروز

امروزه لینوکس بیش از یک دهه توسعه را پشت سر گذاشته است و یکی از سریع التوسعه ترین سیستم های عامل به شما میرود. از چند کاربر انگشت شمار در سالهای 1991 و 1992، امروزه میلیونها کاربر از لینوکس استفاده میکنند. IBM که زمانی بزرگترین دشمن جماعت Open Source به شمار می رفت، اکنون سرمایه گذاری عظیمی در زمینه توسعه راه حل های Open Source تحت لینوکس نموده است. در حال حاضر تعداد توسعه دهندگانی که برای افزایش قابلیتهای لینوکس تلاش میکنند، روز به روز افزایش می یابد.

امروزه تعداد زیادی از شرکتها و موسسات حرفه ای تجاری، پشتیبانی از محصولات مبتنی بر لینوکس را بر عهده گرفته اند. اکنون دیگر استفاده از لینوکس در محیطها اداری، پذیرفتن ریسک نیست. از نظر قابلیت اطمینان و پایداری و همچنین حفاظت در برابر انواع ویروسها چیزی بهتر از لینوکس وجود ندارد. با تلاش شرکتهای بزرگی مانند ردهت استفاده از لینوکس در محیطهای تجاری توسعه فراوان یافته و اکنون تعداد زیادی از شرکتهای کوچک و بزرگ در حال استفاده از سرویس دهنده ها و ایستگاههای کاری مبتنی بر لینوکس هستند.

طلوع لینوکس روی میزی (Desktop Linux)

بزرگترین ایرادی که از لینوکس گرفته میشد چه بود؟ قبلا محیط تمام متنی لینوکس، بسیاری از کاربران را از استفاده کردن از آن بر حذر میداشت. با اینکه در استفاده از محیط متنی کنترل کامل سیستم در اختیار شماست، ولی این محیط اصلا برای کاربران عادی سیستمهای کامپیوتری مناسب نیست. محیط های گرافیکی که بر پایه X-Window وجود داشتند نیز پاسخ گوی امکاناتی که سیستم عاملهای گرافیکی مانند ویندوز برای کاربران خود ارائه میکردند، نبودند. ولی از چند سال گذشته این وضعیت در حال تغییر بوده است. اکنون محیطهای گرافیکی حرفه ای مانند KDE و GNOME تصویر لینوکس را کامل کرده اند. این محیطهای گرافیکی اکنون بسیار کاربر پسند و قدرتمند شده اند و وجود این سیستمهاست که امروزه کاربران عادی نیز میتوانند از لینوکس استفاده کنند.

لینوکس در جهان سوم

ورود لینوکس به کشورهای جهان سوم تحولی ایجاد نموده است. قبل از وجود لینوکس کشورهای جهان سومی در زمینه کامپیوتر در سطح بسیار پایین تری قرار داشتند. هزینه سخت افزارها بسیار پایین آمده بود ولی هزینه نرم افزار برای این گونه کشورها همچنان کمر شکن بود. این امر باعث شد تا در بسیاری از این کشورها کپی غیر مجاز نرم افزارها گسترش پیدا کند که باعث میلیاردها دلار خسارت سالیانه میشود. یکی از عمده ترین دلایل این کار پایین بودن درآمد سرانه در این کشورهاست. هنگامی که مجموع درآمد سرانه سالیانه بیش از 200 تا 300 دلار نیست، هیچگاه امکان خرید یک سیستم عامل 100 دلاری وجود نخواهد داشت.

طلوع لینوکس و سایر تولیدات باز متن، این وضعیت را تغییر داده است. این امکان وجود دارد تا بتوان لینوکس را در کامپیوترهای قدیمی 486 و پنتیوم که اکنون در کشورهای توسعه یافته به تاریخ پیوسته اند ولی هنوز در کشورهای درحال توسعه از آنها استفاده میشود، اجرا نمود. همچنین استفاده از نرم افزارهای رایگان بازمتن گسترش یافته تا جلوی هزینه های سرسام آور نرم افزاری این کشورها را بگیرد. امروزه در کشورهای آسیایی، آفریقایی و آمریکای لاتین استفاده از لینوکس و نرم افزارهای بازمتن گسترش فراوانی یافته و با استفاده از خصلت ذاتی تغییر پذیری لینوکس، برای استفاده از زبانهای ملی این کشورها سفارشی شده است. امروزه مستندات لینوکس به اکثر زبانهای زنده جهان ترجمه شده اند.

از میزکار تا ابرکامپیوترها

هنگامی که توروالدز لینوکس را ایجاد نمود، این مخلوق جدید، فقط یک اسباب بازی تازه برای هکرها بود. ولی از زمان دستگاههای 386 که نخستین هسته لینوکس بر روی آنها اجرا میشد، لینوکس راه درازی را طی نموده است. یکی از مهمترین استفاده های امروزی لینوکس استفاده از آن در پردازشهای سنگین موازی در ابرکامپیوترهاست. امروزه اکثر ابرکامپیوترهایی که در جهان ساخته میشوند، از لینوکس به عنوان سیستم عامل خود استفاده میکنند.

داستان ادامه دارد

حرکت لینوکس از یک پروزه هکری تا جهانی شدن یک انقلاب شگفت انگیز است. پروزه GNU که در اوایل دهه 1980 توسط ریچارد استالمن شروع شد، توسعه نرم افزارهای بازمتن را رهبری نمود. پروفسور اندرو تاننباوم و سیستم عامل MINIX او مطالعه سیستم عامل ها را از حالت تئوری به عملی تبدیل نمود و در نهایت همت و تلاش توروالدز منجر به تولد لینوکس شد. امروزه لینوکس دیگر یک پروزه هکری به شما نمی رود بلکه یک حرکت جهانی است که توسط میلیونها نفر برنامه نویس بازمتن و شرکتهای بزرگی مانند IBM حمایت میشود. لینوکس در تاریخ کامپیوتر به عنوان یکی از شگفت انگیز ترین محصولات تلاش بشری باقی خواهد ماند.

توکس پنگوئن : نشان عزیز لینوکس

نشان لینوکس یک پنگوئن است. برخلاف سایر سیستم عاملهای تجاری، این نشان زیاد جدی نیست! توکس نشانگر وضعیت بدون نگرانی حرکت لینوکس است. این نشان تاریخچه بسیار جالبی دارد. لینوکس در ابتدا فاقد هر گونه نشانی بود. هنگامی که توروالدز برای تعطیلات به استرالیا رفته بود، در دیداری که از یک باغ وحش داشت، هنگامی که می خواست با یک پنگوئن بازی کند، پنگوئن دست وی را گاز گرفت و همین ایده ای شد تا از پنگوئن به عنوان نشان لینوکس استفاده شود.

گنو/لینوکس و توزیع های لینوکس
گنو/لینوکس یک سیستم عامل متن باز (اپن سورس) است. یعنی شما سورس سیستم عامل را در اختیار دارید. بنابراین آزاد هستید که آن را بر اساس نیازمندی ها و علاقه ی خود تغییر دهید.
علت آزاد بودن لینوکس را می توان در فلسفه و نحوه ی به وجود آمدن آن جستجو کرد. "سیستم‌های لینوکس از بخش‌های بسیار زیادی تشکیل شده که هر بخش آن توسط عده‌ای خاص توسعه می‌‌یابد که هر کدام در یک نقطه از جهان قرار دارند. می‌‌گویند لینوکس مانند هواپیمایی است که هر قسمت آن را در یک کشور ساخته اند. (البته این نکته نقطه قوت آن به شمار می‌‌رود). در صورتی که شما به عنوان یک کاربر بخواهید یک لینوکس داشته باشید، باید تمام این قطعات را جداگانه جمع آوری کرده و پس از کامپایل استفاده نمایید. (از ویکی پدیا)." در نظر بسیاری از افراد، لینوکس بزرگترین همکاری بشری است به طوری که امروزه واقعا نمی توانید بگویید لینوکس از کدام کشور یا گروه آمده است. هزاران نفر از سرتاسر دنیا به نحوی در این پروژه سهیم هستند.
اصطلاح توزیع به نسخه ای از گنو/لینوکس گفته می شود که توسط شخص یا گروهی و یا شرکتی تغییر یافته و اکنون با ویژگی های متفاوتی در اختیار کاربر قرار دارد که البته همه ی آن ها در هسته خود یعنی لینوکس مشترک هستند. در واقع لینوکس کدی است که به عنوان هسته (کرنل) بین سخت افزار و نرم افزار ارتباط ایجاد می کند. بنابراین نام کامل این سیستم عامل در واقع گنو/لینوکس است. چرا که اکثر نرم افزارها و ملزومات آن ها تحت لیسانس های گنو منتشر می شود(http://www.gnu.org/licenses/). توزیع لینوکس که معمولا به طور خلاصه لینوکس گفته می شود شامل این هسته یا کرنل به همراه نرم افزار های متن باز و معمولا رایگان است...
در این میان بعضی از این توزیع ها به طور رایگان و بعضی دیگر غیر رایگان در اختیار کاربران قرار می گیرد. بعضی شرکت ها نیز دارای چند نوع از آن هستند که برای کاربر خانگی به طور رایگان و یا با دریافت هزینه ی اندک و برای سیستم های شبکه ها ی بزرگتر با هزینه ای بیشتر عرضه می گردد. علت بالاتر بودن هزینه ها برای شبکه ها وجود امکانات پیشرفته تر و همچنین پشتیبانی بهتر و طولانی مدت از سیستم عامل است. با این حال در اکثر موارد قیمت آن ها کمتر سیستم عاملی مانند ویندوز است و معمولا شما این اجازه را دارید تا آن را به تعداد نامحدود کپی کنید.
با توجه به دلیل گفته شده امروزه صدها توزیع از لینوکس عرضه شده است. (البته منظور توزیع های ارائه شده است، چرا که خود شما هم می توانید برای خود یک توزیع درست کنید.) این تنوع شاید از نظر شما باعث سردرگمی کاربر شود. اما موضوع دقیقا برعکس است. اول اینکه شما مجبور نیستید تمام توزیع ها را امتحان کنید تا ببینید کدام مناسب شماست. دوم اینکه شما بر خلاف استفاده از ویندوز حق انتخاب دارید. ببینید از سیستم عاملتان چه می خواهید بنابراین می توانید بهترین و مناسب ترین را انتخاب کنید. مثلا فقط می خواهید موسیقی گوش دهید یا فیلم ببینید. مجبور نیستید توزیعی را نصب کنید که فضای زیادی حافظه را اشغال می کند و نرم افزارهایی را نصب می کند که هیچ احتیاجی به آن ندارید. و یا به عنوان مثال دیگر، ممکن است یک سیستم عامل همه منظوره بخواهید، در این صورت هم می توانید بهترین توزیع را انتخاب کنید که همه ی نیاز های شما را برآورده کند. شما می توانید به سایت توزیع مورد نظرتان مراجعه کنید و ببینید که این توزیع چه نرم افزارهایی دارد. با این کار براحتی در می یابید که مناسب کار شماست یا نه. (در این زمینه و برای مقایسه ی توزیع ها این سایت را به شما معرفی می کنیم: http://www.distrowatch.com/ )
علاوه بر این، تنوع سبب شده نوعی خلاقیت، آزادی افکار و احساس رضایت در کاربران ایجاد شود. تصور کنید به عنوان یک کاربر چه حرفه ای چه نیمه حرفه ای از سیستم عاملی استفاده می کنید که خودتان ساخته اید. پس این دقیقا همان سیستم عاملی است که شما می خواستید، بدون امکانات اضافی که لازم ندارید، و بدون احساس کمبود چیزی که لازم دارید. اما از آن جا تولید یک توزیع نیازمند اطلاعات بیشتری از سیستم عامل است و یک کاربر مبتدی این توانایی را ندارد همانگونه که گفته شد شرکت ها و اشخاص زیادی این کار را انجام داده اند و سیستم عامل را آماده در اختیار گذاشته اند.( البته پروژه هایی به عنوان راهنما برای ساخت توزیع دلخواه برای کاربران نه چندان حرفه ای وجود دارد، مهمترین آن ها LFS : Linux From Scratch توسط Gerard Beekmans. برای اطلاعات بیشتر به /http://www.linuxfromscratch.org مراجعه کنید.)
بعضی از توزیع ها هم مبتنی بر توزیع دیگر هستند. یعنی با تغییر و انجام بهینه سازی (Re-mastering) از روی یک توزیع دیگر ساخته ی شوند.
مانند ubuntu که یک سیستم عامل مبتنی بر دبیان (debian-based) است.
نکته ی قابل توجه دیگر در مورد سیستم عامل لینوکس امنیت و پایداری آن است.
در زیر تنها چند نمونه ذکر شده است:
حتما دیده اید که با اتصال به اینترنت از طریق ویندوز، این سیستم عامل به طور پیش فرض (اگر تنضیمات را تغییر ندهید) خود را آپدیت می کند. بسیاری از این پک های دریافتی برای رفع نواقص امنیتی ویندوز است. در حالتی که می توان گفت شما در لینوکس احتیاجی به این گونه آپدیت ها ندارید. (تنها اگر خواستید می توانید پکیج های خود را برای داشتن امکانات بیشتر به روز کنید.)
حتما خود امتحان کرده اید که با نصب درایورها و نرم افزارها، ویندوز از شما درخواست می کند تا کامپیوتر خود را دوباره راه اندازی کنید تا بتوانید از آن ها استفاده کنید و حتما برایتان اتفاق افتاده که ناگهان ویندوزتان قفل کرده و هیچ چاره ای جز راه اندازی مجدد نداشته اید. لینوکس یعنی پایان این restart ها.
تا کنون حداکثر برای چه مدت توانسته اید ویندوز خود را نگه دارید؟ بعد از چند وقت ویندوزتان آنقدر کند نبوده که مجبور باشید همان نسخه از ویندوز را دوباره نصب کنید؟ آیا پس از نصب چند نرم افزار ویندوزتان همان سرعت عادی را دارد؟
آیا برای ویندوزتان هر بار یک نوع آنتی ویروس را نصب می کنید که مبادا با اتصال شما به اینترنت، یا قرار دادن یک سی دی یا فلاپی، سیستمتان ویروسی شود؟
با استفاده از لینوکس می توانید به همه ی این مشکلات پایان دهید. به عبارتی لینوکس سیستم عاملی است برای همیشه.
در انتها این مطلب را ذکر می کنیم که متاسفانه آنقدر خود را وابسته به نرم افزارهای انحصاری و سیستم عاملی مانند ویندوز کردیم که اکنون مجبوریم تمامی این مشکلات را تحمل کنیم اما تلاشی برای تغییر دنیا به سمت آزادی نرم افزارها نداشته باشیم. از آثار سوء این وابستگی تنها این مورد را ذکر می کنیم که در اثر تولید و استفاده ی بسیار زیاد وین مودم ها (winmodem-نیمه مودم هایی که برای تنها برای ویندوز ساخته شده اند) بسیاری از کاربران مبتدی از سیستم عامل قدرتمند لینوکس رانده می شوند.

 

سلام دوستلار...

شبكه‌ مجموعه‌اي‌ از سرويس‌ دهنده‌ها و سرويس‌ گيرنده‌هاي‌ متعددي‌ مي‌باشد كه‌به‌ يكديگر متصل‌ هستند.
در اين‌ بين‌ سرويس‌ دهنده‌ها (server) نقش‌ سرويس‌ دهنده‌ و خدمات‌ دهي‌ وسرويس‌ گيرنده‌ها (Client) نقش‌ سرويس‌ گيرنده‌ يا همان‌ مشتري‌ را بازي‌ مي‌كنند.

انواع‌ شبكه‌: شبكه‌ها را مي‌توان‌ به‌ دو دسته‌ي‌ «شبكه‌هاي‌ محلي‌» LAN و شبكه‌هاي‌ بزرگ‌تر از آن‌(WAN) تقسيم‌ كرد.

شبكه‌هاي‌ محلي‌: Local Area Network اين‌ نوع‌ شبكه‌ها به‌ شبكه‌هاي( (LAN) معروف‌ هستند. شبكه هاي محلي معمولا ميزبان 2 تا 20كامپيوتر و در غالب Work Group ميباشند. سرعت اين نوع شبكه بسيار زياد است (معمولا 100MB Per Sec) و مي توان حجم داده هاي بالا را در مدت بسيار كم انتقال داد.

شبكه‌هاي‌ گسترده‌: Wide Area Network اين نوع شبكه ها به شبكه هاي WAN معروف هستند.

اين شبكه ها بزرگتر از شبكه هاي LAN و اغلب براي امور عمومي از آن استفاده مي شود. ازجمله اين شبكه ها ميتوان شبكه هاي VAN و يا شبكه هاي بزرگتر مانند Internet و.. را نام برد. سرعت انتقال داده ها در اين نوع شبكه ها نسبت به LAN (در ايران) بسيار ناچيز ميباشد. اين سرعت به خاطر استفاده از خطوط 56K است. البته مي توان با استفاده از خطوط DSL يا ISDN و يا بي سيم Wire Less سرعت اين ارتباط را به اندازه 128K ,256 k , 512 kيا بالاتر افزايش داد. Internet Protocol: IP IP يك‌ عدد 32 بيتي‌ (bit) است‌ كه‌ پس‌ از اتصال‌ به‌ شبكه‌(... , Internet , LAN) به‌ ما متعلق‌ مي‌گيرد.
شكل كلي IP را مي توان به صورت http://www.xxx.yyy.zzz در نظر گرفت كه با هر بار اتصال به اينترنت به صورت Dial Up اين عدد تغيير مي كند.
به عنوان مثال در حال حاضر IP ما 213.155.55.104 است اما در اتصال بعدي ممكن است اين عدد به 213.155.55.20 تغيير كند.

IP چه كاربردي دارد؟
IP به عنوان يك شناسنامه در شبكه است و كاربردهاي بسياري دارد .براي توصيف كامل IP نياز به شرح TCP/IP است كه بعدا به آن اشاره خواهيم كرد. همان طور كه در جامعه شناسنامه وسيله اي براي احراز هويت ماست و بدون آن جزو آن جامعه محسوب نمي شويم ، IP نيز وسيله اي براي شناسايي ما در شبكه است و امكان اتصال به شبكه بدون آن وجود ندارد. به طور مثال هنگامي كه در شبكه مشغول چت (Chat) هستيم ، كامپيوتر شما داراي يك IP مي باشد. و جملاتي را كه شما تايپ مي كنيد به وسيله مسير يابها (Router ) مسير يابي (Routing) شده و به كامپيوتر شخص مقابل ميرسند و متني را هم كه شخص مقابل تايپ ميكند روي IP شما فرستاده مي شود.
خط فرمان در ويندوز چيست؟ خط فرمان يا همان ''Command Prompt'' در ويندوز نوعي شبيه ساز سيستم عامل Dos در ويندوز است كه فايلهاي اجرايي ''exe,com'' در آن اجرا مي شود. خط فرمان ويندوز دستورات بسيار زياد و كاربردي دارد كه به مرور زمان انها را خواهيم آموخت.

دسترسي به خط فرمان در ويندوز: دسترسي به خط فرمان به دو روش ميسر است. روش اول : روي Start Menu كليك كرده و گزينه Run را انتخاب مي كنيم . سپس در پنجره ظاهر شده اگر ويندوز شما 98/ME باشد عبارت ''Command'' و اگر 2000/2003/XP باشد عبارت ''CMD'' را تايپ مي كنيم هم اكنون محيط Command Prompt در جلوي شما قرار دارد! روش دوم : با طي كردن مسير Start> Programs>Accessories و كليك كردن برروي Command Prompt اين محيط براي شما باز ميشود. ادامه مبحث IP : چگونه IPخود را بدست آوريم :
براي بدست آوردن IP خود در سيستم عامل ويندوز كافي است همان طور كه در بالا توضيح داده شد به محيط Command Prompt رفته و عبارت '' IPCONFIG '' را تايپ كنيم.
به طور مثال پس از اجراي دستور به نتايج زير مي رسيد :
Windows IP Configuration 0 Ethernet adapter :
IP Address. . . . . . . . . : 213.155.55.232
Subnet Mask . . . . . . . . : 255.255.255.0
Default Gateway . . . . . . : 213.155.55.232

فعلا تنها به سطر IP Address كه با رنگ قرمز مشخص شده است توجه كنيد (Default Gateway و Subnet Mask) بعدا برسي خواهد شد. ملاحظه ميكنيد كه IP ما213.155.55.232 است. آدرسهاي IP به چند دسته تقسيم مي شوند؟
آدرسهاي IP به پنج كلاس A,B,C,D,E تقسيم مي شوند. از بين اين كلاسها تنها كلاسهاي A,B,C كاربرد دارند كه به شرح آنها مي پردازيم .

كلاس A : تمام IP هايي كه www آنها (در درس قبل شكل كلي IP را به صورت http://www.xxx.yyy.zzz معرفي كرديم) بين 1 تا 126 است ، جزو كلاس A محسوب مي شوند. به عنوان مثال : 112.10.57.13 يك IP كلاس A است. اين كلاس ويژه پايگاهاي بزرگ اينترنتي است.

كلاس B : تمام IP هايي كه WWW آنها بين 128 تا 191 مي باشد را شامل مي شود. مانند IP ي 172.155.55.73 كه جزو كلاس B است.

كلاس C : اين كلاس تمام IP هايي كه WWW آنها بين 192 تا 223 است را شامل مي شود: مانند 213.133.52.138 كه جزو كلاس C محصوب مي شود. تحليل IP : همان طور كه گفته شد IP يك عدد 32 بيتي است. هم اكنون اين گفته را كاملتر شرح داده و مطلب را بازتر مي كنيم/ درك اين قسمت از مطلب نيازمند دانستن مفاهيم Bit و Byte است .

اين در حقيقت واحدهاي اندازه گيري حافظه كامپيوتر هستند كه در پايين آنها را شرح مي دهيم :
BIT :به كوچكترين واحد اندازه گيري حافظه كامپيوتري مي گويند. Byte : به مجموع 8 بيت ، يك بايت مي گويند. بنابر اين نتيجه مي گيريم 32 بيت همان 4 بايت در مبناي اعشاري (مبناي 10 ) است و براي اين كه كامپيوتر اعداد را در مبناي 2 در نظر مي گيرد آن را به صورت Binary (مبناي 2 ) مي نويسيم. براي اينكه اين مفاهيم را بهتر متوجه شويد آنها را در جدول برسي مي كنيم.
IP از چند قسمت تشكيل شده است؟
IP از دو قسمت Net ID و Host ID تشكيل شده است و مقادير بيت ها در اين دو قسمت در كلاسهاي مختلف IP متفاوت است. Net ID در واقع شناسه شبكه و Host ID شناسه ميزبان در IP است.

بررسي Net ID در كلاساهي مختلف: Net ID در كلاس A به صورت http://www.0.0.0 يعني تنها www را شامل مي شود.
در كلاس B به صورت : http://www.xxx.0.0 است يعني http://www.xxx در واقع Net Id مي باشد. و در كلاس C به صورت : http://www.xxx.yyy.0 است يعني NetID .. اين روديگه بايد فهميده باشيد چيه ;)

كلاس A : در كلاس A : Net ID هشت بيت است و Host ID آن 24 بيت كه مجموعا 32 بيت مي شود. اين كلاس مي تواند 16.777.14 ميزبان (Host) داشته باشد يعني 16.777.14 IP كه زير مجموعه آن قرار مي گيرند. به عنوان مثال http://www.44.4.13 كه 44.4.13 يكي از ميزبان ها (Host) مي باشد.

كلاس B : در كلاس B : NetID از هشت بيت به شانزده بيت افزايش مي يابد و فضا را براي host ID كمتر مي كند، به همين دليل IP هاي زير مجموعه آن به 56.534 كاهش مي يابد. به عنوان مثال IP : http://www.xxx.55.137 كه 55.137 يكي از ميزبانهاست .

كلاس C : NetID باز هم بزرگتر شده و از 16 بيت در كلاس B به بيست و چهار افزايش مي يابد و Host ID به كوچكترين مقدار خود يعني هشت بيت مي رسد. اين كلاس تنها 242 IP را پشتيباني مي كند. به عنوان مثال http://www.xxx.yyy.93 كه در آن 93 يكي از ميزبانهاست.

نكات مهم درس :
1- سعي كنيد بيشتر در محيط Command Prompt كار كنيد تا به آن عادت كرده و دست خود را در اجراي دستورات سريع تر كنيد. سرعت در اجراي دستورات هنگام Hack كردن بخصوص Client بسيار مهم است.
2- با كمي دقت حتما متوجه مي شويد كه IP اي كه www آن 127 باشد در هيچ يك از كلاسهاي مطرح شده وجود ندارد. در حقيقت IP ي 127.0.0.1 از قبل براي كامپيوتر خودمان رزرو شده و به آن Local Host مي گويند.
3- هنگامي كه به صورت Dial Up به اينترنت متصل مي شويد معمولا IP كلاس C به شما تعلق مي گيرد. 4- توصيه و پيشنهاد براي استفاده از Command Line ويندوز 2000 يا XP است.
تانری امانیندا

Azərbaycan

اورمیه(urmu)

اورمیه شهری است که از لحاظ قدمت با سارد و نینوا برابری می کند ولی از این دو شهر چیزی جز نام باقی نمانده ولی اورمیه هنوز پابرجاست.
از بناهای قدیمی در گول اوستو(میدان امام حسین ع)شروع می کنم.این بناها شامل حمام شیخ علی خان-مسجد لطفعلی خان-و یخچال و استخر معروف فتحعلی خان.
لطفعلی خان-فتحعلی خان و شیخ علی خان سه برادر از طایفه افشار و اهل اورمیه بودند که به عللی مدتی در زندان فتحعلی شاه قاجار بودند و در زندان با هم عهد کرده بودند که اگر از زندان به سلامت رها شوند و به اورمیه برگردند،هر یک به کار خیری اقدام کند،بعد از مدتی که سه برادر از زندان در آمده و به اورمیه برگشتند:شیخ علی خان،حمام معروف شیخ علی خان را ساخت که تا این اواخر مورد استفاده همگان بود که اخیراً به علت خیابان کشی تخریب گردید!
فتحعلی خان یخچال معروف فتحعلی خان را با استخر بنا می کند که آن هم سالها پیش تخریب گردید!و به جایش دبستان بزرگمهر را ساختند و دبستان مذکور نیز سالهای اخیر در مسیر خیابان قرار گرفت و تخریب شد،اکنون محل آن میدانی است(میدان امام حسین ع)ولی در محاوره ی عامه هنوز هم به آن محل"گول اوستو" می گویند.
لطفعلی خان هم مسجد معروفی در نزدیک همان میدان(گول اوستو)ساخت که امروزه پس از باسازیها و تعمیرات،مسجد زیبایی به نام مسجد لطفعلی خان موجود است.
امٌا دروازه های اورمیه(urmu)  
اورمیه در گذشته هشت دروازه داشت:
1.دروازه بالو یا سلماس
2.دروازه توپراق قلعه مشرف به میدان دواب در سمت شمال
3.دروازه هازاران(گازاران-هزاران)=آرامگاه مرحوم آیت الله عرب باغی در کنار این دروازه قرار دارد.  
4.دروازه بازارباش
5.دروازه ارک
6.دروازه یورد شاه که مسجد این منطقه هم اکنون با این نام قرار دارد.
7.دروازه نو گچر و دروازه هندو یا عسگرخان
اما عسگرخان که بود و چرا نام هندو به عسگر خان تغییر یافت.
عسگر خان فرزند بزرگ لطفعلی خان سرتیپ افشار قاسملو بوده و در سال 1246 قمری که محمد شاه قاجار در گذشت و ناصرالدین شاه به سلطنت رسید،عسگرخان که در تبریز بود و به همراه شاه به تهران آمد.عسگرخان طرف توجه و اعتماد میرزا تقی خان امیر کبیر واقع شده و پس از چندی او را از تهران با درجه سرتیپی به ریاست فوج هفتم و هشتم افشار به اورمیه روانه نمود(همین عسگرخان افشار از سال 1222 تا 1226 هجری قمریسفیر ایران در فرانسه بود)براحتی می توان گفت که سرتیپ جوان عسگر خان یکی از شجاع ترین افراد افشار در زمان قاجار بود که امنیت و آرامش را به غرب آذربایجان ارمغان آورده بود.و بعد از مرگ عسگرخان به خاطر یاد بود آن قهرمان دروازه عسگرخان نامیدند.
مساجد اورمیه(urmu)
مسجد جنرال(ژنرال):
مسجد جنرال واقع در عسگرخان به نام عسگرخان احداث گردید که به مسجد جنرال(ژنرال) معروف است و امروزه نیز به همان نام باقی است،کوچه اقامت عسگرخان امروزه نیز به نام دربند جنرال نامیده میشود.آرامگاه عسگرخان با قبر همسرش نیز در شبستان مسجد باقی است.
مسجد سردار:
این مسجد از بنا های زیبای شهر و یادگار مرحوم عبدالصمد خان(پدر آقا خان)و جد(بابا خان) عظیم السلطنه سردار می باشد.در سال 1330 قمری عظیم السلطنه سردار آن را تعمیر اساسی کرد و ساعتی از کشور فرانسه خریداری و به اورمیه حمل کرده و در بالای مناره سردر مسجد نصب نمود که امروزه نیز ساعت باقی است.
مسجد بازارباش:
بی شک نام مسجد بازارباش با نام مرحوم عسگرآبادی واعظ گره خورده است.مرحوم عسگر آبادی از طرفداران مشروطیت بود.
اولین واعظ در اورمیه(شاید در تمام ایران)بود که اجازه داد مسجد بازارباش را با میز و نیمکت آراسته و پیروان سایر ادیان بدون کوچکترین مانعی در پای منبر وی حاضر شوند.
مسجد آقا اشرف(روبروی بازار اورمیه)
به نام روحانی متنفذ اورمیه و پیشنماز مسجد که در سال 1294 هجری قمری چشم از جهان فرو بست نامیده شده است.
مسجد جامع اورمیه:
در وسط بازار قدیمی اورمیه با شکوه فراوانی بنا گردیده است که به عقیده بسیاری از محققین این بنا قبل از اسلام آتشکده بود اما با ورود اسلام و در قرن هفتم هجری بصورت مسجد بزرگ و زیبایی درآمد.اما تاریخ بنای معبد قبل از اسلام را کسی نمی داند به طوری که این شهر آشوب(متوفی588 قمری)در کتاب مناقب به یکی از احادیث نبوی اشاره و پیشگویی آن حضرت را درباره معبد اورمیه نقل و بعد اظهار نظر کرده که به طوری که می بینیم معبد مزبور(معبد اورمیه)طبق فرموده حضرت رسول (ص) به مسجد تبدیل شده است.
مسجد مناره:
بنایی است با منازه بلند که در دوره قاجار توسط دو تن از اشخاص خیر به نام حاج علی یارخان و حاج یدالله خان امیر نظمی افشار ساخته شده است.
گورستانهای اورمیه(urmu):     
 در زمان های گذشته گورستان ها را در داخل شهر انتخاب و مرگان را دفن می کردند. گورستانهای داخل شهر اورمیه بعد از اصلاحات دوران رضا شاهی اغلب به مدارس و بیمارستان و کتابخانه تبدیل شده است. 
1-گورستان حاج خان که در محل آن دبستان منوچهری بنیاد گردید و اکنون قسمتی از آن اداره آگاهی است و در قسمت دیگر کتابخانه ملی باهنر بنا گردیده است.   
2-گورستان قره صندوق،که در محل آن دبیرستان 15 خرداد(مهر سابق)و درمانگاه و بهداری ساخته شده است.
3-گورستان جاچی باشی که در محل آن نیز ساختمان مدرسه بنا گردیده
4-گورستان قوچ یا خان محمد،که در محل آن نیز علاوه بر میدان تره بار مدرسه بزرگی ساخته شده است.
5-گورستان رضا آباد که در کنار آن مسجد رضا آباد ساخته شده است.
6-گورستان شیخ ابوبکر،که امروزه در محل آن دبیرستان پروین اعتصامی ساخته شده است.(حسین بن علی-ملقب به شیخ ابوبکر-از عرفای قرن سوم هجری و در فاصله سالهای 240-233 زندگی کرده گورستان نیز از نام وی گرفته شده است)
7-گورستان خطیب که در کنار آن مسجدی به همین نام دایر است.
8-گورستان شرف،که دو مدرسه نیز در آنجا ساخته شده است
9-گورستان آغداش،که به یک درمانگاه و یک مدرسه تبدیل شده است.(آغداش=محله ای شناخته شده و قدیمی در اورمیه)
10-گورستان هزاران یا گازاران،که در آن یک مدسه و رختشویخانه دایر شده است.
خیابان طرزی:
خیابانی که از احداثش تا کنون نام طرزی را به خود گرفته است.طرزی افشار یکی از شعرای اواسط قرن یازدهم هجری بود.معاصر شاه صفویه و شاه عباس دوم و در دربار سلطنتی دارای رتبه بلند و مقام ارجمندی بوده خودش از ایل جلیل افشار و زادگاهش یکی از روستاهای اورمیه به نام طرزلو(قهوه قاباغی)است وانکنون نیز به همین نام معروف است.
خیابان مافی:
نام خیابان از سرگرد مافی فرمانده هنگ پیاده تیپ اورمیه و افسری متین و مردمدار بود که در سالهای 23-1322 به خاطر ناآرامیهایی که یاغیان مسلح کرده بودند طی راهپیمائهای نظامی در اطراف شهر و روستاها غیر نظامیان مسلح و یاغیان مسلح را دستگیر و خلع سلاح می کردند.در یکی از این گشتها در روستای گجین از پشت بام خانه ای مورد اصابت گلوله قرار می گیرد و به خاطر رشادتهایش نام این خیابان را مافی نامگذاری می کنند
حمام های اورمیه:     
1-حمام میرزا عبدالله(تجلی)هنوز هم مورد استفاده است.
2-حمام قراچه(قره جلر)در بازار سرپوشیده دایر است،همان گرمابه که نادرشاه افشار در سال 1158 ه.ق 270 سال پیش در همین گرمابه به هنگام استحمام شبانه با شنیدن صداهای محافظان مامور محمد کریمخان بیگلر بیگی اورمیه،نسبت به او بدگمان شد و دستور داد که در همان رختکن حمام او را احضار و از دو چشمش نابینا کردند.
3-حمام علی شهید-که تا این اواخر دایر بوده و چند سال پیش تخریب گردید
4-حمام خان-که بوسیله سردار،بانی مسجد سردار نزدیک به مسجد ساخته شده بود اکنون تخریب شده به جایش پاساژی به نام صدر بنا کرده اند
5-حمام قوشالار-از حمامهای بسیار قدیمی بوده که اکنون تخریب شده
6-حمام شیخعلی خان-که در پشت پاساژ صولت تا این اواخر دایر بوده اکنون تخریب شده
7-حمام میدان-که تا سالهای دایر بوده اکنون تخریب شده
8-حمام میدان کشمش-بر اثر مرور زمان تخریب و فرسوده گشته
9-تازا حمام-که قبلاً کهنه نامیده میشده که بعد از باسازی تازا نامیده شده
10-اتحادیه-که به نام یکی از معتمدین شهر نامیده شده و احتمالاً گرمابه ای که در سفرنامه ابراهیم بیگ نام برده شده این حمام بوده است
11-حمام یئدی درمان-محله یئدی درمان(هفت آسیاب)از محلات بسیار قدیمی و ثروتمند اورمیه بوده و گرمابه اش به همین نام مشهور بوده است.
.................................
منابع:
اورمیه در گذر زمان،چاپ دوم
اورمیه در محاربه عالم سوز